aa

Langues et civilisations
à tradition orale
(UMR7107)

          Le CNRS           Accueil SHS          Autres sites CNRS          
archivage
cnrs paris3 paris4 inalco Rechercher Intranet Lacito English




  Accueil > Accueil Pangloss

The story of Pwâ Kebö and Pwâ Hivic
Langue : Nelemwa(nee)

Chercheur(s) : Bril, Isabelle Locuteur(s) : Madame Alarée Daye


Lecture en continu :
Transcription par phrase
Phonologique

Transcription du texte complet

Traduction du texte complet
Mot à mot


Kijin i thaxamo xe aa-ru xe hli meewu.
Yaara-hli, aa-xiik xe yaara-n i Pwâ-Kebö, aa-xiik xe yaara-n i Pwâ-Hivic.
Ni naxâât xe pwa-giik, hli u mu awôlô-hli.
Fooyet hli dua waak, hmeede hleena cela-hli.
Na i u khabwe a Pwâ-Kebö khabwe :
" Co axe, sho o hî tu haga bwa mat, bu kia caaxi caa-hî.
Na hî tu haga. "
Khabwe a Pwâ-Hivic khabwe : " Gashî ! "
Mwelî oome hli xa fhe kêê-hli, fhe waare-hli.
Hli u tu, tu uuri(=oxuri), hli oxuri daan, uya mwa bwa on.
Na i khabwe a Pwâ-Kebö, i khabwe shi Pwâ-Hivic khabwe :
" Hî haga, na co xe yo haga bwa thalar-ena, bu na, na haga bwa thala-t hleny. "
I khabwe a Pwâ-Hivic khabwe : " elo ! "
Tuume hli xa… uda-le hleena habwali-hli,
thuxa wara bwaa-hli, thuxa hleena habwali-hli, thuxa wale-hli, hleena wale-hli na bwee-hli, payai na mwaida bwa hada, hada kebö.
Oome hli xa yhaale idaama-hli, yhaale idaama Pwâ-Hivic xa payai na khara habwali-n.
Yhaale idaama Pwâ-Kebö xa payai na khara habwali-n, me hli u tu haga.
Hli u haga, haga, haga, haga…
Horaamwaleny Pwâ-Kebö xe buxu jeuk me pôlôk kee-n.
Na Pwâ-Hivic xe kia mwa shâlaga i ye o aa-xiik.
Khôê na haga me kia mwa shâlaga i ye.
Na i u nanami khabwe : Sho o na u oda bwaxamat, bu hoona kia shâlaga i na.
I u oda-xi, gi-ye mwaida khara hleena habwali-hli, hî keet xe kia mwa shaget.
Na i u nanami khabwe :
hangi na thu da ? Na oda awôlô ? ai na â shi Pwâ-Kebö me ma haga wuung ma ye ?
Toven. I u nanami me i shaya mwang.
I axe xe kia shâlaga i ye, na i oome khara habwali Pwâ-Kebö, hooli xe Pwâ-Hivic, hooli i u shaya mwang.
Oda khara habwali Pwâ-Kebö xa paruxa idaama Pwâ-Kebö na mwada.
Paruxa-dume hoona idaama-n me i u na-du ni kee-n.
Toven, me i u oda awôlô-hli, me i u ogi Pwâ-Kebö me i xam haga, haga, haga, haga ye, haga ye.
Me i u kaang Pwâ-Hivic dua hooli bu i u kaage idaama-n.
Oda mwa ye, gi-ye mwaida awôlô, fhe-me hooli cet na-daxi bwa to, kole-duxi le wi
Fhe-me hî idaama Pwâ-Kebö, na-duxi ni hooli cet me i u faxi. Fooyet, fooyet, fooyet, fooyet… Hmeede mwa.
Xu hî i faxi ebai xe idaama Pwâ-Kebö.
Fooyet mwa ye xa hmeede.
Taaba mwa, taaba mwa hî cet xa na-du bwabuk.
Thoovi-me hî idaama Pwâ-Kebö na mwena xa na-du ni peler-i ye.
Fhe-me hleena caa-hli me i u khuwo.
Pwa-giik pânaari-n, khidale hî shâ-idaama Pwâ-Kebö, khidale, khidale, khidale … me pwaxat me i u khuxi.
Fwayi, fwayi hleena, hleena cîî-t me hleena me fwayi, fwayi fwayi… ye, xa kot-xi mwaalî bwa ja, kot-xi bwa ja ;
me i u khuxi hoodu shâ-idaama-t hoodu, hleedu shaget na mwada na-t, khuxi, khuxi ea-n ye me caaxi caa-n.
Khuwo mwa ye, khuwo mwa ye, khuwo mwa ye… me xu wap.
Toven mwa, na i u pe-kâlap mwamaidu bu xu pôlôk kiya-n.
Na xu oda-me wap, oda-me wap xa tu Pwâ-Kebö gat na mwaidu ni kebö.
I u axe xe wap, na i u oda-me, i u oda-me ;
bu i diya me i fhe hleena habwali-n ;
i u kuut mwadu, ke(=kio) i haxa tuuli hleena habwali-n,
xu kian hleena habwali-n bu hoona ke(=kio) i shêlâ khabwe i na pa.
Na habuk me i oda-me xe pwaxat me i parega idaama-n ;
na i xau palep hoodu kua-n nao dââlan dua i tu, palep-dame kua-n, palep-dame, palep-dame.
" Xam hmwiny mwabai na na le habwali-ny ebai, na hangi iva ? "
Yaage hleeda habwali-n, ke(=kio) i tuuli habwali-n ;
ke i tuuli wara-bwaa-n, ke i tuuli mwa hoona wale-n.
Yaage idaama-n, kian.
Me i u tho, na u gaa oda-me wap, gaa oda-me wap, gaa oda-me wap.
Me i u tho : " Bwaara mwa Pwâ-Hivic ! Co tuume axi-na bu ku kian idaama-ny ! "
Na i xam tâlâ Pwâ-Hivic na mwaida, na ke(=kio) i jara tuume.
Ogi-e, ogi-e me i xam yaage idaama-n ;
me i xam gi, i u gi, i u gi Pwâ-Kebö.
Gi, gi gi, " Bwaara mwa Pwâ-Hivic !, tuume axi-na, bu ku kian idaama-ny ! "
Me i oda-me, me i pe-thalic, me i pe-kâlap mwa
bwabuk ; me i pe-thalic na bwa wââ-xebö, me i pe-nabak mwa ni wi, bu hoona xu hâk wap.
Me i u gaa gi kââleng, gi kââleng me i xam yaage hî idaama-n me i xam gaa tho, tho, tho.
I u caabwat-da kuut Pwâ-Hivic na mwaida khara cet.
I u tuume, na tu axi-e, tuume ye, tuume ye, tuume ye.
Aa tho au-riik Pwâ-Kebö :
" Pwâ-Hivic ! co tuume axi-na bu xu kian idaama-ny ! "
Me i xau shumwiny Pwâ-Hivic : " Da ? Pwâ-Kebö, co kaa ?
- Co tuume axi-na bu xu kian idaama-ny me co u huli-na-da mwa awôlô.
- Elo ! Co taauri ! "
Tuume Pwâ-Hivic jeuk.
" Iva idaama-m ?
- Bu xu kian.
- Na iva habwali-m ?
- Bu xu kian xa hleena habwali-ny.
- Co oome ! na-me shi-m ! Na iva kee-m ? "
Na kee-n xe xam cauk bwee-n.
" Xam kee-ny hî bwee-ny.
- Iva hleena shâlaga i yo ? "
Xu kia mwa shâlaga na-t, bu hoona i u kaaluk ;
thaadi mwa hî keala, kot roven mwa shâlaga i ye na na-t, kia mwa shâlaga ni hî keet hleny.
I u thaxabale mwa hada hoona keet xe kia shaget.
" Iva hleena shâlaga i yo ?
- Kia-wo !
- Xe yo kaamwa-le ?
- Xu tabö na mwamaidu bu na gaa thalic-dame na ni wââ-xebö, me na kaaluk, me xu thaadi mwa keet me xu kia mwa shaget.
- Co na-me shi-m ! "
I na-me shi Pwâ-Kebö shi-n me i u huli-e.
Hli u oda. Na xu thabwan, xu jeuk boran.
Pe-huli-daxi mwena, pe-huli-daxi, uya mwa awôlô.
" Co axe, bu hî â mago ; na, co khuwo ? "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö khabwe :
" Bu, co, xe yo khu da ? "
Na i khabwe a Pwâ-Hivic khabwe :
" Na kaa, na khuxi hleeli shâlaga i na xe ke(=kio) khoxo mwa xe na u faxi xa na u khuxi roven me caaxi hleena xam caa-hî mahlabai faxi ebai. Na awa-m me yo khuwo ? "
Na i shumwiny Pwâ-Kebö :
" Bu awa-ny me na khuwo o fo caaxii-t.
- Na hoona kia caaxii-t na oga me na u khuxi caa-ny hmava kuviy-ena pwa-giik xa hmava mido ena pwa-giik, me hî u oda mago.
- Elo. Co ! "
Na dua hooli, hli u taabwa mwelî pwaxat me hli u khuwo xe i tâlâ, i tâlâ bo hî khoo-n mahlaaleny i khuxi ebai.
i tâlâ a Pwâ-Kebö bo khoo axaleny Pwâ-Hivic mahlaaleny i khuxi ebai.
Me i shumwiny mwa Pwâ-Kebö : " Na bo khoo-m da hooli shumwelî bowuuxa-t ? bowuuk shumwelî ? Co khuxi caa-m me caaxi da ? "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Hivic khabwe :
" Ke(=xe) caaxi khoo-ny shâlaga ! "
(khabwe hooli caaxi hleeli khoo-n shâlaga xe i faxi)
Na i xam tuuli a Pwâ-Kebö khabwe ke(=kio) shumwelî bowuuxa shâlaga.
" Elo. Na na xe na u khuxi caa-ny. "
Mago hli. Waak. Aa diya fooyet pwa-giik.
Na dua hooli xe i u fooyet, i u fooyet Pwâ-Hivic ;
bu hoona fo idaama-n, i fooyet Pwâ-Hivic ;
dua hooli fooyet ye, fooyet, fooyet.
" Co ! hî u aa tu ! "
Na i shumwiny Pwâ-Kebö : " Me hî aa â pa ?
- Hî aa tu haga ! "
Me i khabwe a Pwâ-Kebö khabwe :
" Bu o hî tu haga ma na xe yo haga co, bu fo idaama-m, na na xe na haga [na o …] na haga o da, o kia idaama-ny ? "
Me i shumwiny mwa Pwâ-Hivic : " Co tuume mudi-ny. Co tuume buli-ny me taa fha-m keet. Bu hî êna xe ke(=kio) hî oda ni kebö, bu hî tu haga bwa mat. Na taa fha-m keet bu na taa haga. "
Tuu-xi hli. Co ! Hli u pe-huli.
I u khure shi Pwâ-Hivic me i u huli-e bu kia idaama-n.
Hli u pe-huli, pe-huli, uya mwaidu bwa on.
Na i shumwiny : " Fha-m hoona keet ! Na yo gaa taa kââleng hmwiny bu hoona yo xam tâlâ-na o na vhaa khabwe : "co oome!", na yo fhe-me keet me na na-du le shâlaga. Na yo gaa taa kââleng mwena bwa mat, bu hoona sho, bu xam fwaat le. Ke(=kio) hî oda ni kebö, bu hî haga bwa mat. Bu na xe na gaa pe-haga-du hmwiny, na êna o na thoogi-yo, na yo oome.
- Elo. "
I hnawi-e a Pwâ-Hivic dua u gi-hli bwa mat :
" Co taa kuut mwena, taa kââleng mwena bu na taa haga-ve hmwiny me na yaagi khoo-hî shâlaga. "
Ôôxi Pwâ-Hivic me i u haga, me i u tho, i u tho Pwâ-Kebö : " Pwâ-Hivic ! "
Me i hoe mwa Pwâ-Hivic mwa na mwaalî mwa, nixare, cêê hmween wooxa-hli.
" Hoe ! Co tuula-wo ? "
Me i shumwiny : " Ayai ! baa kia-wo ho na tuuli gat, baa kia ho na tuuli me khoo-hî.
- Elo, na êna o yo tuula-wo xe yo tho ! "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Hivic khabwe : " Elo ".
(Elo, na na farame - na dua hli tuume me gi-hli bwa on, dua hli tuume ma hli tuume thaaxa haga, dua u gi-hli mwada ara-xebö, na i u yhaale idaama Pwâ-Hivic na le - na u farame ebai o na khabwe habuk).
I yhaale idaama Pwâ-Hivic me i u payai, i payai na mwaida
(hooli xe hli tu haga xe kia idaama-hli).
I u yhaale idaama Pwâ-Hivic xa aa payai na mwaida.
Mwelî xe i u nanami-wo Pwâ-Kebö dua hooli.
I khabwe : koobwan xe yo kaage idaama-ny.
Na i u shêlâ-e a Pwâ-Kebö khabwe xam hâûk me i shaya mwang ushi-n a Pwâ-Hivic.
Me i u tâlâ xe u je hmween Pwâ-Hivic, cêê je nixare, na i u oda-me Pwâ-Kebö ;
i u gaa pe pwâ o-daxi, pwâ wâlem-daxi, pwâ wâlem-daxi.
Xau tuuli mwa ye daan, daan me hli u oda mwaida, hli u oda awôlô-hli, i xau oda-me, gi-ye ara-yadi (ee…) mwada ara-xebö ;
na i u palep, i u palep shi-n, palep yaang :
" Ebai, dua ma tuume me gi-man hmwiny, ke(=kio) i udi habwali-n na le, ma udi habwali-man na le. "
I u palep shi-n, palep, palep, palep, yaage hleena habwali-hli.
Tuuli ea-n ye habwali-n, i xam tâlâ khabwe kia idaama-n bwaa-t : " Bu habwali-ny hlaahleny ! "
I u kuut ni habwali Pwâ-Kebö, kuut ni hlaaleny habwali-n.
I mwa palep-ve mwa â bwa hada kebö pwa-giik (na mwaida), mwa palep-ve xau tuuli habwali Pwâ-Hivic.
Xau paru-da, xau tuuli mwa idaama-n.
Mwelî, khaayi-dume idaama Pwâ-Hivic, parega na ni idaama-n, i u le.
" Koobwan xe yo tuâi-na, êna xe na kaage idaama-m. "
Na Pwâ-Hivic xe xam je na haga ; i xau le Pwâ-Kebö na mwena me i xau le, le, le, le, le…
Gi-ye mwada awôlô.
Taauri mwa na le. Taau Pwâ-Hivic.
I u haga Pwâ-Hivic, me shuma o u fo fha-n.
Me i u tho :
" Pwâ-Kebö ! co fhe-me keet me hî na-du le hî. "
Me i tho. " Na ivi Pwâ-Kebö ? "
Bu daa je mwa na taa mu awôlô.
Tho Pwâ-Hivic, tho, tho, tho…
Khôê mwa, ke(=kio) i tâlâ-e.
Na u oda-me wap me i u oda-me ;
i u axe dua wap, na i u oda-me, oda-me, oda-me, je mwada.
Oda-me ye xa yaage idaama-n, xa yaage hleena habwali-n ; pwaxat me i parega idaama-n me i kuut ni hleena habwali-n, me i u oda awôlô, bu i axe hoona khabwe xu wap.
I u tho, i yaang, yaang, yaang.
Ke(=kio) i tuuli idaama-n.
Me i u tho : " Bwaara mwa Pwâ-Kebö ! Co tuume axi-na bu xu kian idaama-ny ! "
Me i xam tâlâ a Pwâ-Kebö na mwaida awôlô ;
na i shumwiny : " Pwâ uta-m !, co xam farame hlaabai co diya i na koobwan ? "
Aa tho, aa tho Pwâ-Hivic na mwadu :
" Pwâ-Kebö ! co tuume me co axi-na bu xu kian idaama-ny ! "
I xam tâlâ au-ru, au-xalet, na i u tuume Pwâ-Kebö ;
i u tuume shi-n. Wâlem na mwaida…
" Pwâ-Hivic ! co kaa ?
- Co axe bu na khôê na yaage idaama-ny, na xu kian. Xu kian mwa hobai idaama-ny.
- Na yo oome ! "
Na kia mwa shâ-kee-n o aa-xiik ;
kia fo i tuuli me i na-du ni hî keet hleny, kia mwa wo.
" Na yo tuume ! Oome, oome hmwiny me na huli-yo ! "
Ôôxi Pwâ-Kebö, khure shi Pwâ-Hivic, huli-e me hli u oda.
Oda, gi-hli mwaida.
Na i shumwiny Pwâ-Kebö :
" Na xam kia mwa fha-m shâlaga mwa o yo tuuli ? "
Na i khabwe mwa : " Xam kia-wo ! Na co xe yo… co oda-me xe yo kaamwa-le me yo oda-me awôlô ? "
Na i shumwiny : " Kaa, na xam oxuri dââlâ-hî ebai dua hî tu. Bu co huli-na ebai dua hî tu, me na xam shêlâ daan dua na tuume, dua hobai hî tuume, me na xam aa oda-me, me na xam aa oxuri dââlâ-hî.
- Na co kaamwa-le me yo axe daan o kia idaama-m ? "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö khabwe :
" Elo, bu êna xe yo xam shêlâ khabwe kia idaama-ny ? Êna ? Co ! co taabwa mwena, taabwa mwena me yo khuwo !
- Hî khu da ?
- Co khuxi caa-m shuma koobwan dua na oda-me xe kia caaxi caa-ny. Na na khuxi caa-ny mido xa na khuxi caa-ny kuvic. Na êna xe yo fhe-a caa-m mido xa fhe-a caa-m kuvic, bu kia, kia shâlaga.
- Kia mwa fo hî khuxi me caaxii-t, iva hleeli shâ-kee-m ? Puxet da me kia fha-m ?
- Bu kia fo na tuuli. Na kaa, co khuxi caa-m ! Khuxi hleena me shuma na koobwan !
- Co na-me ! "
Ôôxi Pwâ-Kebö, yaale caa-n xa na shi-n me i khuwo, khuwo, khuwo.
Na i shumwiny Pwâ-Kebö : " Mee-m ! Pwâ-Hivic ! Na hleena foliik mahleena kâlap bwa ja na mwena xe cîî khoo-m da ? "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Hivic khabwe : " Hla iva ?
- Hleena ulo mahleena ! Hleena pôlôk bwa ja na mwena, cîî khoo-m da hleena shumwelâ bu ke(=kio) xam shumwelâ maa ara-shâlaga. Na cîî khoo-m da hoona foliix-ena co tuuli na bwa mat koobwan me yo faxi me yo khuxi ? "
I u taabwa Pwâ-Hivic xe kia fo i khabwe, me i shumwiny :
" Bu kia fo na khuxi o khare bu na xam khu shâlaga !
- Ke(=kio) ara-shâlaga hleena mwa ! Bu xam khare mwa hleena na axe-ve na mwena. "
Na i shumwiny mwa Pwâ-Hivic :
" Xe yo axe-ve xe yo axe o da ? fo idaama-m ? "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö khabwe :
" Ee ! na ke(=xe) o xam idaama-m ! idaama-m bai co udi ebai na mwamaidu. Me na mwa fhe, me na mwa na-da me mwa idaama-ny. Me na u axe êna hlaabai co faxi koobwan ! Na êna xe pwâ uta-m ! Bu koobwan xe yo kaage idaama-ny, me yo oda-me faxi bu kia shâ-kee-m. Na êna xe na mwa fhe idaama-m, me na na-da me idaama-ny me na mwa axe hleena co faxi koobwan, co faxi idaama-ny. Co diya me yo shaya mwang ushi-ny. Co khuxi caa-m! Co khuxi caa-m bu pwaxat me na taa na-da cet, me hî faxi hlaaleny shâ-kee-ny, bu je mwada ni mwa, na oga hleena shâ-yhalaw-i na bu je mwada ni mwa. Na io na faxi êna me mwa khoo-m. "
Ôôxi, co ! mwena, Pwâ-Kebö xa fhe cet na-daxi bwa to, kole-duxi wi na-t, piige hoodu yaavic, khîlî ; ulo me xu thak.
" Na faxi hî cet me thak. "
Na i shumwiny Pwâ-Hivic : " Me pwaxat me yo faxi da ? "
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö :
" Je le hlaabai shâ-yhalaw-i na je mwada shâ-kee-ny je ni mwa. Na xam taauri me thak me na na-du êna o thak.
- Elo, xa(m) co ! "
Xau thak wi hnu me i u oome.
I u oome Pwâ-Kebö me i u shumwiny :
" Co kuut ! " Khure shi-n na mwadu xa yaga-e-dame.
" Co kuut ! ". Yaga-e-dame.
" Hî â pa ?
- Pwâ ôôxi, pwâ ôôxi mwaalî, pwâ ôôxi, pwâ ôôxi mwaalî jeux-o cet. "
Na i shumwiny Pwâ-Hivic : " Na pwaxat me hî thu da ?
- Co pwâ ôôxi me yo pwâ shaavic bu hoona co khaabuk, bu hoona xu thabwan mwa, hoona xu aa thabwan mwa. Pwâ ôôxi me yo shaavic mwa khara hoona yââ-cet me hî faxi hoona khoo-hî-wo, hleena caaxii-t me caaxi caa-hî me hî o shaavic. "
Xau ôôxi, ôôxi, ôôxi, gi-hli mwadu xau jeuk.
I xau oome na mwadu Pwâ-Kebö, i xau tâimi Pwâ-Hivic, yaga-e-da ni dan, taaba-e, hnawi-e-du ni cet, khaaxa-e-du.
I khaaxa-e-du, ke(=kio), khabwe, i pa-naba roven fagau-n.
Bu i khaaxa-e me hli ku tu hlileny kua-n, me nabak hlaaleny oda-xua-n.
" Ee ! bwaa-ny-mwa ! co u kaamwi-na ? "
I khabwe : " Bwaara mwa ! Pwâ-Kebö co yhaali-na, bu na u ulo ! "
Na i u gi, i u gi. " Co yhaali-na, bu na u ulo ! "
Na mwadu dua u thak hî wi hnu, xe i u gaa tabö oda-xua-n wa-giik mwadu khara yaavic.
Toven xe mwa aa tabö hî, mwa tabö hî, hî, aa tabö hî.
Kia mwa oda-xua-n wa-giik.
Me mwa oome xe tabö hî, kia-wo roven hî.
I shumwiny : " Co yhaali-na, bu xu kia mwa oda-xua-ny.
- Co xam nanami koobwan dua hobai yo tuâi-na na mwamaidu, me yo oda-me faxi idaama-ny, pwaxat ma(=me) êna xe na not o idaama ri ? "
Aa hma khaaxa-du, hma khaaxa-e-du, hma khaaxa-e-du, ma u gaa ulo-dame me i u gaa nabak-du mwa pwâ oda-me, mwa pwâ oda-me, gi-ye mwada.
Tâimi hlileny shi-n mahlileny, tibi-du ni wi hnu, aa tabö oda-yi-n, tabö hî, tabö hî, kia-wo, tabö hî.
" Bwaara mwa ! co khalayai-na bu xu pwâ kâlap… me xu pwâ kâlap mwa hî, oda-yi-ny pwa-giik. Khalayai-na Pwâ-Kebö bu kia mwa oda-yi-ny bu xu tabö roven, bu xu pwâ pwa-giik oda-yi-ny pwaxat ma(=me) na kaamwa-le hî pwa-giik hada me na shaya kaamwa-le me na khuwo ? "
Me i shumwiny : " Na oga hoona oda-yi-m ena pwa-giik, na oda-yi-m mahleena avat xe pwaxat ma(=me) kia-wo roven, xa kia-wo roven na mwadu bwa kua-m, pwaxat ma(=me) kia-wo.
- Na co oga hoona pwa-giik me na thu da nao hooli oda-yi-ny pwa-giik ?
- Co xam shêlâ. O hâ shaya, mwang, hâ xam pe-thuuvat nai hâ. Awa-m me yo malep ai awa-m me yo maak ? "
I khabwe-du shi Pwâ-Hivic na mwadu, na i khabwe-dame ea Pwâ-Hivic :
" Kia puxet me na malep. O khabwe pwa-giik hada oda-yi-ny hleny me na thu da o kia oda-xua-ny me oda-yi-ny ? "
Na i shumwiny : " Awa-m me yo maak ?
- Maariik o na u maak. "
Xau oome na mwadu Pwâ-Kebö, xau tâimi-e na mwadu, xau hma khaaxa-du shu(=shumwiny) mwadu.
Pa-naba-du, du ni hî wi hnu.
Maak mwa Pwâ-Hivic.
Taabwa mwa ye, piige yaavic me i u gaa axi-e dua i gaa thak, thak, thak, thak mwa hî cet, na xam je na-t mwa.
Oda-me mwa hmwihmwiin mwa mwada bu hoona i u hmeede mwa.
Hmwihmwiin mwa Pwâ-Hivic, mwada, mwada.
Toven, yhaale mwa hoona cet, taagole mwa wii-t, fhe-e hî Pwâ-Hivic a Pwâ-Kebö na mwena.
Co ! Pae-xi mwelî.
" Co ôôxi kâlap khara cîî-idaama-ny mahlaali bwa ja na mwaalî ; co faxi koobwan me yo khuxi, êna xe yo â kâlap le. "
Toven mwa. Maak mwa na mwaalî, bo na le.
I u muuvi mwa ye me i u maak mwa.
Toven mwa.
S1 stop écouter
Kijin i thaxamo xe aa-ru xe hli meewu.

kijin
conte
i
REL
thaxamo
femme
xe
THEM
aa-ru
CLASS-deux
xe
THEM
hli
3DU
meewu
soeur


S2 stop écouter
Yaara-hli, aa-xiik xe yaara-n i Pwâ-Kebö, aa-xiik xe yaara-n i Pwâ-Hivic.

yaara-hli
nom-POSS.3DU
aa-xiik
CLASS-un
xe
THEM
yaara-n
nom-POSS.3SG
i
REL
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
aa-xiik
CLASS-un
xe
THEM
yaara-n
nom-POSS.3SG
i
REL
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S3 stop écouter
Ni naxâât xe pwa-giik, hli u mu awôlô-hli.

ni
dans
naxâât
jour
xe
THEM
pwa-giik
CLASS-un
hli
3DU
u
ACC
mu
rester
awôlô-hli
demeure-POSS.3DU


S4 stop écouter
Fooyet hli dua waak, hmeede hleena cela-hli.

fooyet
cuisiner
hli
3DU
dua
quand
waak
matin
hmeede
être cuit
hleena
ces.DEICT
cela-hli
marmite-POSS.3DU


S5 stop écouter
Na i u khabwe a Pwâ-Kebö khabwe :

na
CONTR
i
3SG
u
ACC
khabwe
dire
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire


S6 stop écouter
" Co axe, sho o hî tu haga bwa mat, bu kia caaxi caa-hî.

co
2SG
axe
voir
sho
être bon
o
VIRT
1DU.INCL
tu
descendre
haga
pêcher
bwa
dessus
mat
platier
bu
car
kia
il n'y a pas
caaxi
condiment
caa-hî
féculents-POSS.1DU.INCL


S7 stop écouter
Na hî tu haga. "

na
CONTR
1DU.INCL
tu
descendre
haga
pêcher


S8 stop écouter
Khabwe a Pwâ-Hivic khabwe : " Gashî ! "

khabwe
dire
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire
gashî
allons-y !


S9 stop écouter
Mwelî oome hli xa fhe kêê-hli, fhe waare-hli.

mwelî
là.ANAPH
oome
venir ici
hli
3DU
xa
aussi
fhe
prendre
kêê-hli
panier-POSS.3DU
fhe
prendre
waare-hli
épieu-POSS.3DU


S10 stop écouter
Hli u tu, tu uuri(=oxuri), hli oxuri daan, uya mwa bwa on.

hli
3DU
u
ACC
tu
descendre
tu
descendre
uuri(=oxuri)
suivre
hli
3DU
oxuri
suivre
daan
chemin
uya
arriver
mwa
ACT
bwa
dessus
on
sable


S11 stop écouter
Na i khabwe a Pwâ-Kebö, i khabwe shi Pwâ-Hivic khabwe :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
i
3SG
khabwe
dire
shi
côté
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire


S12 stop écouter
" Hî haga, na co xe yo haga bwa thalar-ena, bu na, na haga bwa thala-t hleny. "

1DU.INCL
haga
pêcher
na
CONTR
co
2SG.INDEP
xe
THEM
yo
2SG
haga
pêcher
bwa
dessus
thalar-ena
côté-ce.DEICT
bu
EXPL
na
1SG.INDEP
na
1SG
haga
pêcher
bwa
sur
thala-t
côté
hleny
ci.DEICT


S13 stop écouter
I khabwe a Pwâ-Hivic khabwe : " elo ! "

i
3SG
khabwe
dire
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire
elo
oui


S14 stop écouter
Tuume hli xa… uda-le hleena habwali-hli,

tuume
descendre ici
hli
3DU
xa
aussi
uda-le
enlever-TR
hleena
ces.DEICT
habwali-hli
vêtement-POSS.3DU


S15 stop écouter
thuxa wara bwaa-hli, thuxa hleena habwali-hli, thuxa wale-hli, hleena wale-hli na bwee-hli, payai na mwaida bwa hada, hada kebö.

thuxa
détacher
wara
bandeau
bwaa-hli
tête-POSS.3DU
thuxa
détacher
hleena
ces.DEICT
habwali-hli
vêtement-POSS.3DU
thuxa
détacher
wale-hli
lien-POSS.3DU
hleena
ces.DEICT
wale-hli
lien-POSS.3DU
na
LOC
bwee-hli
dessus-POSS.3DU
payai
accrocher
na
LOC
mwaida
là-haut
bwa
dessus
hada
branche
hada
branche
kebö
palétuvier


S16 stop écouter
Oome hli xa yhaale idaama-hli, yhaale idaama Pwâ-Hivic xa payai na khara habwali-n.

oome
venir ici
hli
3DU
xa
aussi
yhaale
enlever
idaama-hli
yeux-POSS.3DU
yhaale
enlever
idaama
yeux
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
xa
aussi
payai
accrocher
na
LOC
khara
côté
habwali-n
vêtement-POSS.3SG


S17 stop écouter
Yhaale idaama Pwâ-Kebö xa payai na khara habwali-n, me hli u tu haga.

yhaale
enlever
idaama
yeux
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
xa
aussi
payai
accrocher
na
LOC
khara
côté
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
me
DEPEND
hli
3DU
u
ACC
tu
descendre
haga
pêcher


S18 stop écouter
Hli u haga, haga, haga, haga…

hli
3DU
u
ACC
haga
pêcher
haga
pêcher
haga
pêcher
haga
pêcher


S19 stop écouter
Horaamwaleny Pwâ-Kebö xe buxu jeuk me pôlôk kee-n.

horaamwaleny
celle-ci.DEICT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
xe
THEM
buxu
déjà
jeuk
être près
me
DEPEND
pôlôk
être plein
kee-n
panier-POSS.3SG


S20 stop écouter
Na Pwâ-Hivic xe kia mwa shâlaga i ye o aa-xiik.

na
CONTR
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
xe
THEM
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
shâlaga
crabe
i
REL
ye
3SG
o
VIRT
aa-xiik
CLASS-un


S21 stop écouter
Khôê na haga me kia mwa shâlaga i ye.

khôê
être fatigué
na
PROG
haga
pêcher
me
DEPEND
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
shâlaga
crabe
i
REL
ye
3SG


S22 stop écouter
Na i u nanami khabwe : Sho o na u oda bwaxamat, bu hoona kia shâlaga i na.

na
CONTR
i
3SG
u
ACC
nanami
penser
khabwe
dire
sho
être bon
o
VIRT
na
1SG
u
ACC
oda
monter
bwaxamat
terre ferme
bu
EXPL
hoona
cela.DEICT
kia
il n'y a pas
shâlaga
crabe
i
REL
na
1SG


S23 stop écouter
I u oda-xi, gi-ye mwaida khara hleena habwali-hli, hî keet xe kia mwa shaget.

i
3SG
u
ACC
oda-xi
monter-vers ext.
gi-ye
se trouver-3SG
mwaida
là-haut
khara
près
hleena
ces.DEICT
habwali-hli
vêtement-POSS.3DU
ce
keet
panier
xe
THEM
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
shaget
contenu


S24 stop écouter
Na i u nanami khabwe :

na
CONTR
i
3SG
u
ACC
nanami
penser
khabwe
dire


S25 stop écouter
hangi na thu da ? Na oda awôlô ? ai na â shi Pwâ-Kebö me ma haga wuung ma ye ?

hangi
peut-être
na
1SG
thu
faire
da
quoi?
na
1SG
oda
monter
awôlô
demeure
ai
ou
na
1SG
â
partir
shi
côté
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
me
DEPEND
ma
1DU.EXCL
haga
pêcher
wuung
ensemble
ma
COORD
ye
3SG


S26 stop écouter
Toven. I u nanami me i shaya mwang.

toven
terminé
i
3SG
u
ACC
nanami
penser
me
DEPEND
i
3SG
shaya
travailler
mwang
être mal


S27 stop écouter
I axe xe kia shâlaga i ye, na i oome khara habwali Pwâ-Kebö, hooli xe Pwâ-Hivic, hooli i u shaya mwang.

i
3SG
axe
voir
xe
COMPL/dire
kia
il n'y a pas
shâlaga
crabe
i
REL
ye
3SG
na
CONTR
i
3SG
oome
venir ici
khara
près
habwali
vêtement
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
hooli
cela.ANAPH
xe
THEM
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
hooli
cela.ANAPH
i
3SG
u
ACC
shaya
travailler
mwang
être mal


S28 stop écouter
Oda khara habwali Pwâ-Kebö xa paruxa idaama Pwâ-Kebö na mwada.

oda
monter
khara
près
habwali
vêtement
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
xa
aussi
paruxa
décrocher
idaama
yeux
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na
LOC
mwada
là-haut


S29 stop écouter
Paruxa-dume hoona idaama-n me i u na-du ni kee-n.

paruxa-dume
décrocher-en bas ici
hoona
ce.DEICT
idaama-n
yeux-POSS.3SG
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
na-du
poser-en bas
ni
dans
kee-n
panier


S30 stop écouter
Toven, me i u oda awôlô-hli, me i u ogi Pwâ-Kebö me i xam haga, haga, haga, haga ye, haga ye.

toven
terminé
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
oda
monter
awôlô-hli
demeure-POSS.3DU
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
ogi
laisser
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
me
DEPEND
i
3SG
xam
ASS
haga
pêcher
haga
pêcher
haga
pêcher
haga
pêcher
ye
3SG.INDEP
haga
pêcher
ye
3SG.INDEP


S31 stop écouter
Me i u kaang Pwâ-Hivic dua hooli bu i u kaage idaama-n.

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
kaang
voler
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
dua
quand
hooli
cela.ANAPH
bu
EXPL
i
3SG
u
ACC
kaage
voler
idaama-n
yeux-POSS.3SG


S32 stop écouter
Oda mwa ye, gi-ye mwaida awôlô, fhe-me hooli cet na-daxi bwa to, kole-duxi le wi

oda
monter
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
gi-ye
se trouver-3SG
mwaida
là-haut
awôlô
demeure
fhe-me
prendre-DIR
hooli
cela.ANAPH
cet
marmite
na-daxi
poser-en haut en face
bwa
dessus
to
pierre
kole-duxi
verser-en bas en face
le
PR.ANAPH
wi
eau


S33 stop écouter
Fhe-me hî idaama Pwâ-Kebö, na-duxi ni hooli cet me i u faxi. Fooyet, fooyet, fooyet, fooyet… Hmeede mwa.

fhe-me
prendre-DIR
ce
idaama
yeux
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na-duxi
poser-en bas en face
ni
dans
hooli
cela.ANAPH
cet
marmite
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
faxi
cuire
fooyet
cuisiner
fooyet
cuisiner
fooyet
cuisiner
fooyet
cuisiner
hmeede
être cuit
mwa
ACT


S34 stop écouter
Xu hî i faxi ebai xe idaama Pwâ-Kebö.

xu
ACC
ceci
i
3SG
faxi
cuire
ebai
auparavant
xe
THEM
idaama
yeux
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S35 stop écouter
Fooyet mwa ye xa hmeede.

fooyet
cuire
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
xa
aussi
hmeede
être cuit


S36 stop écouter
Taaba mwa, taaba mwa hî cet xa na-du bwabuk.

taaba
soulever
mwa
ACT
taaba
soulever
mwa
ACT
ce
cet
marmite
xa
aussi
na-du
poser-en bas
bwabuk
par terre


S37 stop écouter
Thoovi-me hî idaama Pwâ-Kebö na mwena xa na-du ni peler-i ye.

thoovi-me
écoper-ici
ce
idaama
yeux
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na
LOC
mwena
endroit.DEICT
xa
aussi
na-du
poser-en bas
ni
dans
peler-i
assiette-REL
ye
3SG


S38 stop écouter
Fhe-me hleena caa-hli me i u khuwo.

fhe-me
prendre-ici
hleena
ces.DEICT
caa-hli
féculents-POSS.3DU
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
khuwo
manger


S39 stop écouter
Pwa-giik pânaari-n, khidale hî shâ-idaama Pwâ-Kebö, khidale, khidale, khidale … me pwaxat me i u khuxi.

pwa-giik
CLASS-un
pânaari-n
pierre-POSS.3SG
khidale
frapper
ce
shâ-idaama
contenu-yeux
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khidale
frapper
khidale
frapper
khidale
frapper
me
DEPEND
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
khuxi
manger.TR


S40 stop écouter
Fwayi, fwayi hleena, hleena cîî-t me hleena me fwayi, fwayi fwayi… ye, xa kot-xi mwaalî bwa ja, kot-xi bwa ja ;

fwayi
éplucher
fwayi
éplucher
hleena
ces.DEICT
hleena
ces.DEICT
cîî-t
peau
me
DEPEND
hleena
ces.DEICT
me
DEPEND
fwayi
éplucher
fwayi
éplucher
fwayi
éplucher
ye
3SG.INDEP
xa
aussi
kot-xi
jeter-vers ext.
mwaalî
là-bas.DEICT
bwa
dessus
ja
tas d'ordure
kot-xi
jeter-vers ext.
bwa
dessus
ja
tas d'ordure


S41 stop écouter
me i u khuxi hoodu shâ-idaama-t hoodu, hleedu shaget na mwada na-t, khuxi, khuxi ea-n ye me caaxi caa-n.

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
khuxi
manger.TR
hoodu
ce.en bas
shâ-idaama-t
contenu-yeux
hoodu
ce.en bas
hleedu
ces.en bas
shaget
contenu
na
LOC
mwada
là-haut
na-t
intérieur
khuxi
manger.TR
khuxi
manger.TR
ea-n
AGT-POSS.3SG
ye
3SG.INDEP
me
DEPEND
caaxi
condiment
caa-n
féculents-POSS.3SG


S42 stop écouter
Khuwo mwa ye, khuwo mwa ye, khuwo mwa ye… me xu wap.

khuwo
manger
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
khuwo
manger
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
khuwo
manger
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
me
DEPEND
xu
ACC
wap
marée haute


S43 stop écouter
Toven mwa, na i u pe-kâlap mwamaidu bu xu pôlôk kiya-n.

toven
finir
mwa
ACT
na
CONTR
i
3SG
u
ACC
pe-kâlap
RECIP-être couché
mwamaidu
là-bas en bas
bu
car
xu
ACC
pôlôk
être plein
kiya-n
ventre-POSS.3SG


S44 stop écouter
Na xu oda-me wap, oda-me wap xa tu Pwâ-Kebö gat na mwaidu ni kebö.

na
CONTR
xu
ACC
oda-me
monter-ici
wap
marée haute
oda-me
monter-ici
wap
marée haute
xa
aussi
tu
descendre
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
gat
CONT
na
LOC
mwaidu
là en bas
ni
dans
kebö
palétuvier


S45 stop écouter
I u axe xe wap, na i u oda-me, i u oda-me ;

i
3SG
u
ACC
axe
voir
xe
THEM
wap
marée haute
na
CONTR
i
3SG
u
ACC
oda-me
monter-ici
i
3SG
u
ACC
oda-me
monter-ici


S46 stop écouter
bu i diya me i fhe hleena habwali-n ;

bu
car
i
3SG
diya
faire
me
DEPEND
i
3SG
fhe
prendre
hleena
ces.DEICT
habwali-n
vêtement-POSS.3SG


S47 stop écouter
i u kuut mwadu, ke(=kio) i haxa tuuli hleena habwali-n,

i
3SG
u
ACC
kuut
être debout
mwadu
là en bas
ke(=kio)
NEG
i
3SG
haxa
PERM
tuuli
trouver
hleena
ces.DEICT
habwali-n
vêtement-POSS.3SG


S48 stop écouter
xu kian hleena habwali-n bu hoona ke(=kio) i shêlâ khabwe i na pa.

xu
ACC
kian
disparaître
hleena
ces.DEICT
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
bu
car
hoona
cela.DEICT
ke(=kio)
NEG
i
3SG
shêlâ
savoir
khabwe
dire
i
3SG
na
poser
pa
où ?


S49 stop écouter
Na habuk me i oda-me xe pwaxat me i parega idaama-n ;

na
CONTR
habuk
avant
me
DEPEND
i
3SG
oda-me
monter-ici
xe
THEM
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
i
3SG
parega
accrocher
idaama-n
yeux-POSS.3SG


S50 stop écouter
na i xau palep hoodu kua-n nao dââlan dua i tu, palep-dame kua-n, palep-dame, palep-dame.

na
CONTR
i
3SG
xau
ASS.PONCT
palep
tâtonner
hoodu
ce.en bas
kua-n
pied-POSS.3SG
nao
LOC
dââlan
chemin
dua
quand
i
3SG
tu
descendre
palep-dame
tâtonner-en haut ici
kua-n
pied-POSS.3SG
palep-dame
tâtonner-en haut ici
palep-dame
tâtonner-en haut ici


S51 stop écouter
" Xam hmwiny mwabai na na le habwali-ny ebai, na hangi iva ? "

xam
ASS
hmwiny
ici
mwabai
lieu.ANAPH
na
1SG
na
poser
le
PR.ANAPH
habwali-ny
vêtement-POSS.1SG
ebai
auparavant
na
CONTR
hangi
peut-être
iva
être où ?


S52 stop écouter
Yaage hleeda habwali-n, ke(=kio) i tuuli habwali-n ;

yaage
chercher
hleeda
ces.en haut
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
ke(=kio)
NEG
i
3SG
tuuli
trouver
habwali-n
vêtement-POSS.3SG


S53 stop écouter
ke i tuuli wara-bwaa-n, ke i tuuli mwa hoona wale-n.

ke
NEG
i
3SG
tuuli
trouver
wara-bwaa-n
lien-tête-POSS.3SG
ke
NEG
i
3SG
tuuli
trouver
mwa
ACT
hoona
ce.DEICT
wale-n
ceinture-POSS.3SG


S54 stop écouter
Yaage idaama-n, kian.

yaage
chercher
idaama-n
yeux-POSS.3SG
kian
disparaître


S55 stop écouter
Me i u tho, na u gaa oda-me wap, gaa oda-me wap, gaa oda-me wap.

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
tho
appeler
na
CONTR
u
ACC
gaa
PERS
oda-me
monter-ici
wap
marée haute
gaa
PERS
oda-me
monter-ici
wap
marée haute
gaa
PERS
oda-me
monter-ici
wap
marée haute


S56 stop écouter
Me i u tho : " Bwaara mwa Pwâ-Hivic ! Co tuume axi-na bu ku kian idaama-ny ! "

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
tho
appeler
bwaara
hélas
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
co
2SG
tuume
descendre ici
axi-na
voir-1SG
bu
car
ku
ACC
kian
disparaître
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S57 stop écouter
Na i xam tâlâ Pwâ-Hivic na mwaida, na ke(=kio) i jara tuume.

na
CONTR
i
3SG
xam
ASS
tâlâ
entendre
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
LOC
mwaida
là-haut
na
CONTR
ke(=kio)
NEG
i
3SG
jara
envie
tuume
descendre ici


S58 stop écouter
Ogi-e, ogi-e me i xam yaage idaama-n ;

ogi-e
laisser-3SG
ogi-e
laisser-3SG
me
DEPEND
i
3SG
xam
ASS
yaage
chercher
idaama-n
yeux-POSS.3SG


S59 stop écouter
me i xam gi, i u gi, i u gi Pwâ-Kebö.

me
DEPEND
i
3SG
xam
ASS
gi
pleurer
i
3SG
u
ACC
gi
pleurer
i
3SG
u
ACC
gi
pleurer
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S60 stop écouter
Gi, gi gi, " Bwaara mwa Pwâ-Hivic !, tuume axi-na, bu ku kian idaama-ny ! "

gi
pleurer
gi
pleurer
gi
pleurer
bwaara
hélas
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
tuume
descendre ici
axi-na
voir-1SG
bu
car
ku
ACC
kian
disparaître
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S61 stop écouter
Me i oda-me, me i pe-thalic, me i pe-kâlap mwa

me
DEPEND
i
3SG
oda-me
monter-ici
me
DEPEND
i
3SG
pe-thalic
RECIP-trébucher
me
DEPEND
i
3SG
pe-kâlap
RECIP-être couché
mwa
ACT


S62 stop écouter
bwabuk ; me i pe-thalic na bwa wââ-xebö, me i pe-nabak mwa ni wi, bu hoona xu hâk wap.

bwabuk
par terre
me
DEPEND
i
3SG
pe-thalic
RECIP-trébucher
na
LOC
bwa
dessus
wââ-xebö
racine-palétuvier
me
DEPEND
i
3SG
pe-nabak
RECIP-tomber
mwa
ACT
ni
dans
wi
eau
bu
car
hoona
cela.DEICT
xu
ACC
hâk
être grand
wap
marée haute


S63 stop écouter
Me i u gaa gi kââleng, gi kââleng me i xam yaage hî idaama-n me i xam gaa tho, tho, tho.

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
gaa
PERS
gi
pleurer
kââleng
tourner
gi
pleurer
kââleng
tourner
me
DEPEND
i
3SG
xam
ASS
yaage
chercher
ce
idaama-n
yeux-POSS.3SG
me
DEPEND
i
3SG
xam
ASS
gaa
PERS
tho
appeler
tho
appeler
tho
appeler


S64 stop écouter
I u caabwat-da kuut Pwâ-Hivic na mwaida khara cet.

i
3SG
u
ACC
caabwat-da
se lever-en haut
kuut
se dresser
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
LOC
mwaida
là-haut
khara
près
cet
marmite


S65 stop écouter
I u tuume, na tu axi-e, tuume ye, tuume ye, tuume ye.

i
3SG
u
ACC
tuume
descendre ici
na
CONTR
tu
descendre
axi-e
voir-3SG
tuume
descendre ici
ye
3SG.INDEP
tuume
descendre ici
ye
3SG.INDEP
tuume
descendre ici
ye
3SG.INDEP


S66 stop écouter
Aa tho au-riik Pwâ-Kebö :

aa
ITER
tho
appeler
au-riik
fois-un
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S67 stop écouter
" Pwâ-Hivic ! co tuume axi-na bu xu kian idaama-ny ! "

Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
co
2SG
tuume
descendre ici
axi-na
voir-1SG
bu
car
xu
ACC
kian
disparaître
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S68 stop écouter
Me i xau shumwiny Pwâ-Hivic : " Da ? Pwâ-Kebö, co kaa ?

me
DEPEND
i
3SG
xau
ASS.PONCT
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
da
quoi?
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
co
2SG
kaa
être comment?


S69 stop écouter
- Co tuume axi-na bu xu kian idaama-ny me co u huli-na-da mwa awôlô.

co
2SG
tuume
descendre ici
axi-na
voir-1SG
bu
car
xu
ACC
kian
disparaître
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
me
DEPEND
co
2SG
u
ACC
huli-na-da
guider-1SG-en haut
mwa
ACT
awôlô
demeure


S70 stop écouter
- Elo ! Co taauri ! "

elo
oui
co
2SG
taauri
attendre


S71 stop écouter
Tuume Pwâ-Hivic jeuk.

tuume
descendre ici
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
jeuk
être près


S72 stop écouter
" Iva idaama-m ?

iva
être où ?
idaama-m
yeux-POSS.2SG


S73 stop écouter
- Bu xu kian.

bu
car
xu
ACC
kian
disparaître


S74 stop écouter
- Na iva habwali-m ?

na
CONTR
iva
être où ?
habwali-m
vêtement-POSS.2SG


S75 stop écouter
- Bu xu kian xa hleena habwali-ny.

bu
car
xu
ACC
kian
disparaître
xa
aussi
hleena
ces.DEICT
habwali-ny
vêtement-POSS.1SG


S76 stop écouter
- Co oome ! na-me shi-m ! Na iva kee-m ? "

co
2SG
oome
venir ici
na-me
poser-ici
shi-m
main-POSS.2SG
na
CONTR
iva
être où ?
kee-m
panier-POSS.2SG


S77 stop écouter
Na kee-n xe xam cauk bwee-n.

na
CONTR
kee-n
panier-POSS.3SG
xe
THEM
xam
ASS
cauk
être accroché
bwee-n
dessus-POSS.3SG


S78 stop écouter
" Xam kee-ny hî bwee-ny.

xam
ASS
kee-ny
panier-POSS.1SG
ceci
bwee-ny
dessus-POSS.1SG


S79 stop écouter
- Iva hleena shâlaga i yo ? "

iva
être où ?
hleena
ces.DEICT
shâlaga
crabe
i
REL
yo
2SG


S80 stop écouter
Xu kia mwa shâlaga na-t, bu hoona i u kaaluk ;

xu
ACC
kia
il n'y a pas
mwa
ASS
shâlaga
crabe
na-t
intérieur
bu
car
hoona
cela.DEICT
i
3SG
u
ACC
kaaluk
tomber


S81 stop écouter
thaadi mwa hî keala, kot roven mwa shâlaga i ye na na-t, kia mwa shâlaga ni hî keet hleny.

thaadi
déchirer
mwa
ACT
ce
keala
panier
kot
tomber
roven
tous
mwa
ACT
shâlaga
crabe
i
REL
ye
3SG
na
LOC
na-t
intérieur
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
shâlaga
crabe
ni
dans
ce
keet
panier
hleny
ce.DEICT


S82 stop écouter
I u thaxabale mwa hada hoona keet xe kia shaget.

i
3SG
u
ACC
thaxabale
porter sur dos
mwa
ACT
hada
seul
hoona
ce.DEICT
keet
panier
xe
THEM
kia
il n'y a pas
shaget
contenu


S83 stop écouter
" Iva hleena shâlaga i yo ?

iva
être où ?
hleena
ces.DEICT
shâlaga
crabe
i
REL
yo
2SG


S84 stop écouter
- Kia-wo !

kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL


S85 stop écouter
- Xe yo kaamwa-le ?

xe
THEM
yo
2SG
kaamwa-le
faire comment?-TR


S86 stop écouter
- Xu tabö na mwamaidu bu na gaa thalic-dame na ni wââ-xebö, me na kaaluk, me xu thaadi mwa keet me xu kia mwa shaget.

xu
ACC
tabö
tomber
na
LOC
mwamaidu
là-bas en bas
bu
car
na
1SG
gaa
PERS
thalic-dame
trébucher-en haut ici
na
LOC
ni
dans
wââ-xebö
palétuvier
me
DEPEND
na
1SG
kaaluk
tomber
me
DEPEND
xu
ACC
thaadi
déchirer
mwa
ACT
keet
panier
me
DEPEND
xu
ACC
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
shaget
contenu


S87 stop écouter
- Co na-me shi-m ! "

co
2SG
na-me
poser-ici
shi-m
main-POSS.2SG


S88 stop écouter
I na-me shi Pwâ-Kebö shi-n me i u huli-e.

i
3SG
na-me
poser-ici
shi
main
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
shi-n
côté-POSS.3SG
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
huli-e
guider-3SG


S89 stop écouter
Hli u oda. Na xu thabwan, xu jeuk boran.

hli
3SG
u
ACC
oda
monter
na
CONTR
xu
ACC
thabwan
soir
xu
ACC
jeuk
être près
boran
obscurité


S90 stop écouter
Pe-huli-daxi mwena, pe-huli-daxi, uya mwa awôlô.

pe-huli-daxi
RECIP-guider-en haut en face
mwena
là.DEICT
pe-huli-daxi
RECIP-guider-en haut en face
uya
arriver
mwa
ACT
awôlô
demeure


S91 stop écouter
" Co axe, bu hî â mago ; na, co khuwo ? "

co
2SG
axe
voir
bu
car
1DU.INCL
â
partir
mago
dormir
na
CONTR
co
2SG
khuwo
manger


S92 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö khabwe :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire


S93 stop écouter
" Bu, co, xe yo khu da ? "

bu
car
co
2SG.INDEP
xe
THEM
yo
2SG
khu
manger
da
quoi?


S94 stop écouter
Na i khabwe a Pwâ-Hivic khabwe :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire


S95 stop écouter
" Na kaa, na khuxi hleeli shâlaga i na xe ke(=kio) khoxo mwa xe na u faxi xa na u khuxi roven me caaxi hleena xam caa-hî mahlabai faxi ebai. Na awa-m me yo khuwo ? "

na
CONTR
kaa
être ainsi
na
1SG
khuxi
manger.TR
hleeli
ces.ANAPH
shâlaga
crabe
i
REL
na
1SG
xe
THEM
ke(=kio)
NEG
khoxo
être beaucoup
mwa
ACT
xe
THEM
na
1SG
u
ACC
faxi
cuire
xa
aussi
na
1SG
u
ACC
khuxi
manger.TR
roven
tous
me
DEPEND
caaxi
condiment
hleena
ces.DEICT
xam
ASS
caa-hî
féculents-POSS.1DU.INCL
mahlabai
ces.ANAPH
faxi
cuire
ebai
auparavant
na
CONTR
awa-m
volonté-POSS.2SG
me
DEPEND
yo
2SG
khuwo
manger


S96 stop écouter
Na i shumwiny Pwâ-Kebö :

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S97 stop écouter
" Bu awa-ny me na khuwo o fo caaxii-t.

bu
car
awa-ny
volonté-POSS.1SG
me
DEPEND
na
1SG
khuwo
manger
o
VIRT
fo
il y a
caaxii-t
condiment


S98 stop écouter
- Na hoona kia caaxii-t na oga me na u khuxi caa-ny hmava kuviy-ena pwa-giik xa hmava mido ena pwa-giik, me hî u oda mago.

na
CONTR
hoona
cela.DEICT
kia
il n'y a pas
caaxii-t
condiment
na
1SG
oga
laisser
me
DEPEND
na
1SG
u
ACC
khuxi
manger.TR
caa-ny
féculents-POSS.1SG
hmava
morceau
kuviy-ena
igname-ce.DEICT
pwa-giik
CLASS-un
xa
aussi
hmava
morceau
mido
taro
ena
ce.DEICT
pwa-giik
CLASS-un
me
DEPEND
1DU.INCL
u
ACC
oda
monter
mago
dormir


S99 stop écouter
- Elo. Co ! "

elo
oui
co
on y va !


S100 stop écouter
Na dua hooli, hli u taabwa mwelî pwaxat me hli u khuwo xe i tâlâ, i tâlâ bo hî khoo-n mahlaaleny i khuxi ebai.

na
CONTR
dua
quand
hooli
cela.ANAPH
hli
3DU
u
ACC
taabwa
s'asseoir
mwelî
là.ANAPH
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
hli
3DU
u
ACC
khuwo
manger
xe
THEM
i
3SG
tâlâ
sentir
i
3SG
tâlâ
sentir
bo
odeur
ce
khoo-n
nourriture-POSS.3SG
mahlaaleny
ces.DEICT
i
3SG
khuxi
manger.TR
ebai
auparavant


S101 stop écouter
i tâlâ a Pwâ-Kebö bo khoo axaleny Pwâ-Hivic mahlaaleny i khuxi ebai.

i
3SG
tâlâ
sentir
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
bo
odeur
khoo
nourriture
axaleny
ce.DEICT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
mahlaaleny
ces.DEICT
i
3SG
khuxi
manger.TR
ebai
auparavant


S102 stop écouter
Me i shumwiny mwa Pwâ-Kebö : " Na bo khoo-m da hooli shumwelî bowuuxa-t ? bowuuk shumwelî ? Co khuxi caa-m me caaxi da ? "

me
DEPEND
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
mwa
ACT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na
CONTR
bo
odeur
khoo-m
nourriture-POSS.2SG
da
quoi?
hooli
cela.ANAPH
shumwelî
faire ainsi.ANAPH
bowuuxa-t
odeur de chair
bowuuk
sentir
shumwelî
faire ainsi.ANAPH
co
2SG
khuxi
manger.TR
caa-m
féculents-POSS.2SG
me
DEPEND
caaxi
condiment
da
quoi?


S103 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Hivic khabwe :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire


S104 stop écouter
" Ke(=xe) caaxi khoo-ny shâlaga ! "

ke(=xe)
THEM
caaxi
condiment
khoo-ny
nourriture-POSS.1SG
shâlaga
crabe


S105 stop écouter
(khabwe hooli caaxi hleeli khoo-n shâlaga xe i faxi)

khabwe
dire
hooli
cela.ANAPH
caaxi
condiment
hleeli
ces.ANAPH
khoo-n
nourriture-POSS.3SG
shâlaga
crabe
xe
THEM
i
3SG
faxi
cuire


S106 stop écouter
Na i xam tuuli a Pwâ-Kebö khabwe ke(=kio) shumwelî bowuuxa shâlaga.

na
CONTR
i
3SG
xam
ASS
tuuli
trouver
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire
ke(=kio)
NEG
shumwelî
être ainsi.ANAPH
bowuuxa
odeur de chair
shâlaga
crabe


S107 stop écouter
" Elo. Na na xe na u khuxi caa-ny. "

elo
oui
na
CONTR
na
1SG
xe
THEM
na
1SG
u
ACC
khuxi
manger.TR
caa-ny
féculents-POSS.1SG


S108 stop écouter
Mago hli. Waak. Aa diya fooyet pwa-giik.

mago
dormir
hli
3DU
waak
matin
aa
ITER
diya
faire
fooyet
cuisine
pwa-giik
CLASS-un


S109 stop écouter
Na dua hooli xe i u fooyet, i u fooyet Pwâ-Hivic ;

na
CONTR
dua
quand
hooli
cela.ANAPH
xe
THEM
i
3SG
u
ACC
fooyet
cuisiner
i
3SG
u
ACC
fooyet
cuisiner
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S110 stop écouter
bu hoona fo idaama-n, i fooyet Pwâ-Hivic ;

bu
car
hoona
cela.DEICT
fo
il y a
idaama-n
yeux-POSS.3SG
i
3SG
fooyet
cuisiner
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S111 stop écouter
dua hooli fooyet ye, fooyet, fooyet.

dua
quand
hooli
cela.ANAPH
fooyet
cuisiner
ye
3SG.INDEP
fooyet
cuisiner
fooyet
cuisiner


S112 stop écouter
" Co ! hî u aa tu ! "

co
bon!
1DU.INCL
u
ACC
aa
ITER
tu
descendre


S113 stop écouter
Na i shumwiny Pwâ-Kebö : " Me hî aa â pa ?

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
me
DEPEND
1DU.INCL
aa
ITER
â
partir
pa
où ?


S114 stop écouter
- Hî aa tu haga ! "

1DU.INCL
aa
ITER
tu
descendre
haga
pêcher


S115 stop écouter
Me i khabwe a Pwâ-Kebö khabwe :

me
DEPEND
i
3SG
khabwe
dire
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire


S116 stop écouter
" Bu o hî tu haga ma na xe yo haga co, bu fo idaama-m, na na xe na haga [na o …] na haga o da, o kia idaama-ny ? "

bu
car
o
VIRT
1DU.INCL
tu
descendre
haga
pêcher
ma
COORD
na
1SG
xe
THEM
yo
2SG
haga
pêcher
co
2SG.INDEP
bu
car
fo
il y a
idaama-m
yeux-POSS.2SG
na
CONTR
na
1SG.INDEP
xe
THEM
na
1SG
haga
pêcher
[na o …]
[non interprété]
na
1SG
haga
pêcher
o
REL
da
quoi?
o
VIRT
kia
il n'y a pas
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S117 stop écouter
Me i shumwiny mwa Pwâ-Hivic : " Co tuume mudi-ny. Co tuume buli-ny me taa fha-m keet. Bu hî êna xe ke(=kio) hî oda ni kebö, bu hî tu haga bwa mat. Na taa fha-m keet bu na taa haga. "

me
DEPEND
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
co
2SG
tuume
descendre ici
mudi-ny
compagnie-POSS.1SG
co
2SG
tuume
descendre ici
buli-ny
compagnie-POSS.1SG
me
DEPEND
taa
STAT
fha-m
charge-POSS.2SG
keet
panier
bu
car
1DU.INCL
êna
maintenant
xe
THEM
ke(=kio)
NEG
1DU.INCL
oda
monter
ni
dans
kebö
palétuvier
bu
car
1DU.INCL
tu
descendre
haga
pêcher
bwa
dessus
mat
platier
na
CONTR
taa
STAT
fha-m
charge-POSS.2SG
keet
panier
bu
car
na
1SG
taa
STAT
haga
pêcher


S118 stop écouter
Tuu-xi hli. Co ! Hli u pe-huli.

tuu-xi
descendre-vers ext.
hli
3DU
co
bon!
hli
3DU
u
ACC
pe-huli
RECIP-guider


S119 stop écouter
I u khure shi Pwâ-Hivic me i u huli-e bu kia idaama-n.

i
3SG
u
ACC
khure
toucher
shi
main
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
huli-e
guider-3SG
bu
car
kia
il n'y a pas
idaama-n
yeux-POSS.3SG


S120 stop écouter
Hli u pe-huli, pe-huli, uya mwaidu bwa on.

hli
3DU
u
ACC
pe-huli
RECIP-guider
pe-huli
RECIP-guider
uya
arriver
mwaidu
là en bas
bwa
dessus
on
sable


S121 stop écouter
Na i shumwiny : " Fha-m hoona keet ! Na yo gaa taa kââleng hmwiny bu hoona yo xam tâlâ-na o na vhaa khabwe : "co oome!", na yo fhe-me keet me na na-du le shâlaga. Na yo gaa taa kââleng mwena bwa mat, bu hoona sho, bu xam fwaat le. Ke(=kio) hî oda ni kebö, bu hî haga bwa mat. Bu na xe na gaa pe-haga-du hmwiny, na êna o na thoogi-yo, na yo oome.

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
fha-m
charge-POSS.2SG
hoona
ce.DEICT
keet
panier
na
CONTR
yo
2SG
gaa
PERS
taa
STAT
kââleng
tourner
hmwiny
ici
bu
car
hoona
cela.DEICT
yo
2SG
xam
ASS
tâlâ-na
entendre-1SG
o
VIRT
na
1SG
vhaa
parler
khabwe
dire
co
2SG
oome
venir ici
na
CONTR
yo
2SG
fhe-me
apporter-ici
keet
panier
me
DEPEND
na
1SG
na-du
poser-en bas
le
PR.ANAPH
shâlaga
crabe
na
CONTR
yo
2SG
gaa
PERS
taa
STAT
kââleng
tourner
mwena
là.DEICT
bwa
dessus
mat
platier
bu
car
hoona
cela.DEICT
sho
être bon
bu
car
xam
ASS
fwaat
être dégagé
le
PR.ANAPH
ke(=kio)
NEG
1DU.INCL
oda
monter
ni
dans
kebö
palétuvier
bu
car
1DU.INCL
haga
pêcher
bwa
dessus
mat
platier
bu
car
na
1SG.INDEP
xe
THEM
na
1SG
gaa
PERS
pe-haga-du
RECIP-pêcher-en bas
hmwiny
ici
na
CONTR
êna
maintenant
o
VIRT
na
1SG
thoogi-yo
appeler-2SG
na
CONTR
yo
2SG
oome
venir ici


S122 stop écouter
- Elo. "

elo
oui


S123 stop écouter
I hnawi-e a Pwâ-Hivic dua u gi-hli bwa mat :

i
3SG
hnawi-e
laisser-3SG
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
dua
quand
u
ACC
gi-hli
se trouver-3DU
bwa
dessus
mat
platier


S124 stop écouter
" Co taa kuut mwena, taa kââleng mwena bu na taa haga-ve hmwiny me na yaagi khoo-hî shâlaga. "

co
2SG
taa
STAT
kuut
être debout
mwena
là.DEICT
taa
STAT
kââleng
tourner
mwena
là.DEICT
bu
car
na
1SG
taa
STAT
haga-ve
pêcher-TRANSV
hmwiny
ici
me
DEPEND
na
1SG
yaagi
chercher
khoo-hî
nourriture-1DU.INCL
shâlaga
crabe


S125 stop écouter
Ôôxi Pwâ-Hivic me i u haga, me i u tho, i u tho Pwâ-Kebö : " Pwâ-Hivic ! "

ôôxi
aller vers ext.
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
haga
pêcher
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
tho
appeler
i
3SG
u
ACC
tho
appeler
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S126 stop écouter
Me i hoe mwa Pwâ-Hivic mwa na mwaalî mwa, nixare, cêê hmween wooxa-hli.

me
DEPEND
i
3SG
hoe
appeler
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
mwa
ACT
na
LOC
mwaalî
là-bas.DEICT
mwa
ACT
nixare
être loin
cêê
très
hmween
long
wooxa-hli
intervalle-POSS.3DU


S127 stop écouter
" Hoe ! Co tuula-wo ? "

hoe
Hé !
co
2SG
tuula-wo
trouver-OBJ.COLL


S128 stop écouter
Me i shumwiny : " Ayai ! baa kia-wo ho na tuuli gat, baa kia ho na tuuli me khoo-hî.

me
DEPEND
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
ayai
non !
baa
DUR
kia-wo
il n'y a pas.OBJ.COLL
ho
ce
na
1SG
tuuli
trouver
gat
CONT
baa
DUR
kia
il n'y a pas
ho
ce
na
1SG
tuuli
trouver
me
DEPEND
khoo-hî
nourriture-POSS.1DU.INCL


S129 stop écouter
- Elo, na êna o yo tuula-wo xe yo tho ! "

elo
oui
na
CONTR
êna
maintenant
o
VIRT
yo
2SG
tuula-wo
trouver-OBJ.COLL
xe
THEM
yo
2SG
tho
appeler


S130 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Hivic khabwe : " Elo ".

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire
elo
oui


S131 stop écouter
(Elo, na na farame - na dua hli tuume me gi-hli bwa on, dua hli tuume ma hli tuume thaaxa haga, dua u gi-hli mwada ara-xebö, na i u yhaale idaama Pwâ-Hivic na le - na u farame ebai o na khabwe habuk).

elo
oui
na
CONTR
na
1SG
farame
oublier
na
CONTR
dua
quand
hli
3DU
tuume
descendre ici
me
DEPEND
gi-hli
se trouver-3DU
bwa
dessus
on
sable
dua
quand
hli
3DU
tuume
descendre ici
ma
DEPEND
hli
3DU
tuume
descendre ici
thaaxa
commencer
haga
pêcher
dua
quand
u
ACC
gi-hli
se trouver-3DU
mwada
là-haut
ara-xebö
bord-palétuvier
na
CONTR
i
3SG
u
ACC
yhaale
enlever
idaama
yeux
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
LOC
le
PR.ANAPH
na
1SG
u
ACC
farame
oublier
ebai
auparavant
o
VIRT
na
1SG
khabwe
dire
habuk
avant


S132 stop écouter
I yhaale idaama Pwâ-Hivic me i u payai, i payai na mwaida

i
3SG
yhaale
enlever
idaama
yeux
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
payai
accrocher
i
3SG
payai
accrocher
na
LOC
mwaida
là-haut


S133 stop écouter
(hooli xe hli tu haga xe kia idaama-hli).

hooli
cela.ANAPH
xe
THEM
hli
3DU
tu
descendre
haga
pêcher
xe
THEM
kia
il n'y a pas
idaama-hli
yeux-POSS.3DU


S134 stop écouter
I u yhaale idaama Pwâ-Hivic xa aa payai na mwaida.

i
3SG
u
ACC
yhaale
enlever
idaama
yeux
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
xa
aussi
aa
ITER
payai
accrocher
na
LOC
mwaida
là-haut


S135 stop écouter
Mwelî xe i u nanami-wo Pwâ-Kebö dua hooli.

mwelî
là.ANAPH
xe
THEM
i
3SG
u
ACC
nanami-wo
penser-OBJ.COLL
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
dua
quand
hooli
cela.ANAPH


S136 stop écouter
I khabwe : koobwan xe yo kaage idaama-ny.

i
3SG
khabwe
dire
koobwan
hier
xe
THEM
yo
2SG
kaage
voler
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S137 stop écouter
Na i u shêlâ-e a Pwâ-Kebö khabwe xam hâûk me i shaya mwang ushi-n a Pwâ-Hivic.

na
CONTR
i
3SG
u
ACC
shêlâ-e
connaître-3SG
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire
xam
ASS
hâûk
peut-être
me
DEPEND
i
3SG
shaya
travailler
mwang
être mal
ushi-n
destination-POSS.3SG
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S138 stop écouter
Me i u tâlâ xe u je hmween Pwâ-Hivic, cêê je nixare, na i u oda-me Pwâ-Kebö ;

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
tâlâ
entendre
xe
THEM
u
ACC
je
se trouver
hmween
loin
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
cêê
très
je
se trouver
nixare
loin
na
CONTR
i
3SG
u
ACC
oda-me
monter-ici
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S139 stop écouter
i u gaa pe pwâ o-daxi, pwâ wâlem-daxi, pwâ wâlem-daxi.

i
3SG
u
ACC
gaa
PERS
pe
RECIP
pwâ
un peu
o-daxi
aller-en haut en face
pwâ
un peu
wâlem-daxi
marcher-en haut en face
pwâ
un peu
wâlem-daxi
marcher-en haut en face


S140 stop écouter
Xau tuuli mwa ye daan, daan me hli u oda mwaida, hli u oda awôlô-hli, i xau oda-me, gi-ye ara-yadi (ee…) mwada ara-xebö ;

xau
ASS.PONCT
tuuli
trouver
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
daan
chemin
daan
chemin
me
DEPEND
hli
3DU
u
ACC
oda
monter
mwaida
là-haut
hli
3DU
u
ACC
oda
monter
awôlô-hli
demeure-POSS.3DU
i
3SG
xau
ASS.PONCT
oda-me
monter-ici
gi-ye
se trouver-3SG
ara-yadi
bord-marais
ee
eh
mwada
en haut
ara-xebö
bord-palétuvier


S141 stop écouter
na i u palep, i u palep shi-n, palep yaang :

na
CONTR
i
3SG
u
ACC
palep
tâtonner
i
3SG
u
ACC
palep
tâtonner
shi-n
main-POSS.3SG
palep
tâtonner
yaang
chercher


S142 stop écouter
" Ebai, dua ma tuume me gi-man hmwiny, ke(=kio) i udi habwali-n na le, ma udi habwali-man na le. "

ebai
auparavant
dua
quand
ma
1DU.EXCL
tuume
descendre ici
me
DEPEND
gi-man
se trouver-1DU.EXCL
hmwiny
ici
ke(=kio)
NEG
i
3SG
udi
enlever
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
na
LOC
le
PR.ANAPH
ma
1DU.EXCL
udi
enlever
habwali-man
vêtement-POSS.1DU.EXCL
na
LOC
le
PR.ANAPH


S143 stop écouter
I u palep shi-n, palep, palep, palep, yaage hleena habwali-hli.

i
3SG
u
ACC
palep
tâtonner
shi-n
main-POSS.3SG
palep
tâtonner
palep
tâtonner
palep
tâtonner
yaage
chercher
hleena
ces.DEICT
habwali-hli
vêtement-POSS.3DU


S144 stop écouter
Tuuli ea-n ye habwali-n, i xam tâlâ khabwe kia idaama-n bwaa-t : " Bu habwali-ny hlaahleny ! "

tuuli
trouver
ea-n
AGT-POSS.3SG
ye
3SG.INDEP
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
i
3SG
xam
ASS
tâlâ
entendre
khabwe
dire/COMP
kia
il n'y a pas
idaama-n
yeux-POSS.3SG
bwaa-t
dessus
bu
car
habwali-ny
vêtement-POSS.1SG
hlaahleny
ces.DEICT


S145 stop écouter
I u kuut ni habwali Pwâ-Kebö, kuut ni hlaaleny habwali-n.

i
3SG
u
ACC
kuut
être debout
ni
dans
habwali
vêtement
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
kuut
être debout
ni
dans
hlaaleny
ces.DEICT
habwali-n
vêtement-POSS.3SG


S146 stop écouter
I mwa palep-ve mwa â bwa hada kebö pwa-giik (na mwaida), mwa palep-ve xau tuuli habwali Pwâ-Hivic.

i
3SG
mwa
SEQ
palep-ve
tâtonner-TRANSV
mwa
ACT
â
partir
bwa
dessus
hada
branche
kebö
palétuvier
pwa-giik
CLASS-un
na
LOC
mwaida
là-haut
mwa
SEQ
palep-ve
tâtonner-TRANSV
xau
ASS.PONCT
tuuli
trouver
habwali
vêtement
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S147 stop écouter
Xau paru-da, xau tuuli mwa idaama-n.

xau
ASS.PONCT
paru-da
fouiller-en haut
xau
ASS.PONCT
tuuli
trouver
mwa
ACT
idaama-n
yeux-POSS.3SG


S148 stop écouter
Mwelî, khaayi-dume idaama Pwâ-Hivic, parega na ni idaama-n, i u le.

mwelî
là.ANAPH
khaayi-dume
enlever-en bas ici
idaama
yeux
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
parega
accrocher
na
LOC
ni
dans
idaama-n
yeux-POSS.3SG
i
3SG
u
ACC
le
partir


S149 stop écouter
" Koobwan xe yo tuâi-na, êna xe na kaage idaama-m. "

koobwan
hier
xe
THEM
yo
2SG
tuâi-na
mentir-1SG
êna
maintenant
xe
THEM
na
1SG
kaage
voler
idaama-m
yeux-POSS.2SG


S150 stop écouter
Na Pwâ-Hivic xe xam je na haga ; i xau le Pwâ-Kebö na mwena me i xau le, le, le, le, le…

na
CONTR
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
xe
THEM
xam
ASS
je
se trouver
na
PROG
haga
pêcher
i
3SG
xau
ASS.PONCT
le
partir
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na
LOC
mwena
là.DEICT
me
DEPEND
i
3SG
xau
ASS.PONCT
le
partir
le
partir
le
partir
le
partir
le
partir


S151 stop écouter
Gi-ye mwada awôlô.

gi-ye
se trouver-3SG
mwada
là-haut
awôlô
demeure


S152 stop écouter
Taauri mwa na le. Taau Pwâ-Hivic.

taauri
attendre
mwa
ACT
na
LOC
le
PR.ANAPH
taau
attendre
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S153 stop écouter
I u haga Pwâ-Hivic, me shuma o u fo fha-n.

i
3SG
u
ACC
haga
pêcher
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
me
DEPEND
shuma
être comme
o
VIRT
u
ACC
fo
il y a
fha-n
charge-POSS.3SG


S154 stop écouter
Me i u tho :

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
tho
appeler


S155 stop écouter
" Pwâ-Kebö ! co fhe-me keet me hî na-du le hî. "

Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
co
2SG
fhe-me
apporter-ici
keet
panier
me
DEPEND
1DU.INCL
na-du
poser-en bas
le
PR.ANAPH
ceci


S156 stop écouter
Me i tho. " Na ivi Pwâ-Kebö ? "

me
DEPEND
i
3SG
tho
appeler
na
CONTR
ivi
être où ?
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S157 stop écouter
Bu daa je mwa na taa mu awôlô.

bu
car
daa
CONTR
je
se trouver
mwa
ACT
na
PROG
taa
STAT
mu
rester
awôlô
demeure


S158 stop écouter
Tho Pwâ-Hivic, tho, tho, tho…

tho
appeler
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
tho
appeler
tho
appeler
tho
appeler


S159 stop écouter
Khôê mwa, ke(=kio) i tâlâ-e.

khôê
fatiguer
mwa
ACT
ke(=kio)
NEG
i
3SG
tâlâ-e
entendre-3SG


S160 stop écouter
Na u oda-me wap me i u oda-me ;

na
CONTR
u
ACC
oda-me
monter-ici
wap
marée haute
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
oda-me
monter-ici


S161 stop écouter
i u axe dua wap, na i u oda-me, oda-me, oda-me, je mwada.

i
3SG
u
ACC
axe
voir
dua
quand
wap
marée haute
na
CONTR
i
3SG
u
ACC
oda-me
monter-ici
oda-me
monter-ici
oda-me
monter-ici
je
se trouver
mwada
en haut


S162 stop écouter
Oda-me ye xa yaage idaama-n, xa yaage hleena habwali-n ; pwaxat me i parega idaama-n me i kuut ni hleena habwali-n, me i u oda awôlô, bu i axe hoona khabwe xu wap.

oda-me
monter-ici
ye
3SG.INDEP
xa
aussi
yaage
chercher
idaama-n
yeux-POSS.3SG
xa
aussi
yaage
chercher
hleena
ces.DEICT
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
i
3SG
parega
accrocher
idaama-n
yeux-POSS.3SG
me
DEPEND
i
3SG
kuut
être debout
ni
dans
hleena
ces.DEICT
habwali-n
vêtement-POSS.3SG
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
oda
monter
awôlô
demeure
bu
car
i
3SG
axe
voir
hoona
cela.DEICT
khabwe
COMP/dire
xu
ACC
wap
marée haute


S163 stop écouter
I u tho, i yaang, yaang, yaang.

i
3SG
u
ACC
tho
appeler
i
3SG
yaang
chercher
yaang
chercher
yaang
chercher


S164 stop écouter
Ke(=kio) i tuuli idaama-n.

ke(=kio)
NEG
i
3SG
tuuli
trouver
idaama-n
yeux-POSS.3SG


S165 stop écouter
Me i u tho : " Bwaara mwa Pwâ-Kebö ! Co tuume axi-na bu xu kian idaama-ny ! "

me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
tho
appeler
bwaara
hélas
mwa
ACT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
co
2SG
tuume
descendre ici
axi-na
voir-1SG
bu
car
xu
ACC
kian
disparaître
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S166 stop écouter
Me i xam tâlâ a Pwâ-Kebö na mwaida awôlô ;

me
DEPEND
i
3SG
xam
ASS
tâlâ
entendre
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na
LOC
mwaida
là-haut
awôlô
demeure


S167 stop écouter
na i shumwiny : " Pwâ uta-m !, co xam farame hlaabai co diya i na koobwan ? "

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ
un peu
uta-m
bien fait-POSS.2SG
co
2SG
xam
ASS
farame
oublier
hlaabai
ces.ANAPH
co
2SG
diya
faire
i
REL
na
1SG
koobwan
hier


S168 stop écouter
Aa tho, aa tho Pwâ-Hivic na mwadu :

aa
ITER
tho
appeler
aa
ITER
tho
appeler
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
LOC
mwadu
en bas


S169 stop écouter
" Pwâ-Kebö ! co tuume me co axi-na bu xu kian idaama-ny ! "

Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
co
2SG
tuume
descendre ici
me
DEPEND
co
2SG
axi-na
voir-1SG
bu
car
xu
ACC
kian
disparaître
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S170 stop écouter
I xam tâlâ au-ru, au-xalet, na i u tuume Pwâ-Kebö ;

i
3SG
xam
ASS
tâlâ
entendre
au-ru
fois-deux
au-xalet
fois-trois
na
CONTR
i
3SG
u
ACC
tuume
descendre ici
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S171 stop écouter
i u tuume shi-n. Wâlem na mwaida…

i
3SG
u
ACC
tuume
descendre ici
shi-n
côté-POSS.3SG
wâlem
marcher
na
LOC
mwaida
là-haut


S172 stop écouter
" Pwâ-Hivic ! co kaa ?

Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
co
2SG
kaa
être comment?


S173 stop écouter
- Co axe bu na khôê na yaage idaama-ny, na xu kian. Xu kian mwa hobai idaama-ny.

co
2SG
axe
voir
bu
car
na
1SG
khôê
fatiguer
na
PROG
yaage
chercher
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
na
CONTR
xu
ACC
kian
disparaître
xu
ACC
kian
disparaître
mwa
ACT
hobai
ce.ANAPH
idaama-ny
yeux-POSS.1SG


S174 stop écouter
- Na yo oome ! "

na
CONTR
yo
2SG
oome
venir ici


S175 stop écouter
Na kia mwa shâ-kee-n o aa-xiik ;

na
CONTR
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
shâ-kee-n
contenu-panier-POSS.3SG
o
VIRT
aa-xiik
CLASS-un


S176 stop écouter
kia fo i tuuli me i na-du ni hî keet hleny, kia mwa wo.

kia
il n'y a pas
fo
chose
i
3SG
tuuli
trouver
me
DEPEND
i
3SG
na-du
poser-en bas
ni
dans
ce
keet
panier
hleny
ci.DEICT
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
wo
OBJ.COLL


S177 stop écouter
" Na yo tuume ! Oome, oome hmwiny me na huli-yo ! "

na
CONTR
yo
2SG
tuume
descendre ici
oome
venir ici
oome
venir ici
hmwiny
ici
me
DEPEND
na
1SG
huli-yo
guider-2SG


S178 stop écouter
Ôôxi Pwâ-Kebö, khure shi Pwâ-Hivic, huli-e me hli u oda.

ôôxi
aller vers ext.
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khure
toucher
shi
main
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
huli-e
guider-3SG
me
DEPEND
hli
3DU
u
ACC
oda
monter


S179 stop écouter
Oda, gi-hli mwaida.

oda
monter
gi-hli
se trouver-3DU
mwaida
là-haut


S180 stop écouter
Na i shumwiny Pwâ-Kebö :

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S181 stop écouter
" Na xam kia mwa fha-m shâlaga mwa o yo tuuli ? "

na
CONTR
xam
ASS
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
fha-m
charge-POSS.2SG
shâlaga
crabe
mwa
ACT
o
VIRT
yo
2SG
tuuli
trouver


S182 stop écouter
Na i khabwe mwa : " Xam kia-wo ! Na co xe yo… co oda-me xe yo kaamwa-le me yo oda-me awôlô ? "

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
xam
ASS
kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL
na
CONTR
co
2SG.INDEP
xe
THEM
yo
2SG
co
2SG
oda-me
monter-ici
xe
THEM
yo
2SG
kaamwa-le
faire comment?-TR
me
DEPEND
yo
2SG
oda-me
monter-ici
awôlô
demeure


S183 stop écouter
Na i shumwiny : " Kaa, na xam oxuri dââlâ-hî ebai dua hî tu. Bu co huli-na ebai dua hî tu, me na xam shêlâ daan dua na tuume, dua hobai hî tuume, me na xam aa oda-me, me na xam aa oxuri dââlâ-hî.

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
kaa
être ainsi
na
1SG
xam
ASS
oxuri
suivre
dââlâ-hî
chemin-POSS.1DU.INCL
ebai
auparavant
dua
quand
1DU.INCL
tu
descendre
bu
car
co
2SG
huli-na
guider-1SG
ebai
auparavant
dua
quand
1DU.INCL
tu
descendre
me
DEPEND
na
1SG
xam
ASS
shêlâ
connaître
daan
chemin
dua
quand
na
1SG
tuume
descendre ici
dua
quand
hobai
ce.ANAPH
1DU.INCL
tuume
descendre ici
me
DEPEND
na
1SG
xam
ASS
aa
ITER
oda-me
monter-ici
me
DEPEND
na
1SG
xam
ASS
aa
ITER
oxuri
suivre
dââlâ-hî
chemin-POSS.1DU.INCL


S184 stop écouter
- Na co kaamwa-le me yo axe daan o kia idaama-m ? "

na
CONTR
co
2SG
kaamwa-le
faire comment?-TR
me
DEPEND
yo
2SG
axe
voir
daan
chemin
o
VIRT
kia
il n'y a pas
idaama-m
yeux-POSS.2SG


S185 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö khabwe :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire


S186 stop écouter
" Elo, bu êna xe yo xam shêlâ khabwe kia idaama-ny ? Êna ? Co ! co taabwa mwena, taabwa mwena me yo khuwo !

elo
oui
bu
car
êna
maintenant
xe
THEM
yo
2SG
xam
ASS
shêlâ
savoir
khabwe
dire/COMP
kia
il n'y a pas
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
êna
Maintenant
co
bon!
co
2SG
taabwa
s'asseoir
mwena
là.DEICT
taabwa
s'asseoir
mwena
là.DEICT
me
DEPEND
yo
2SG
khuwo
manger


S187 stop écouter
- Hî khu da ?

1DU.INCL
khu
manger
da
quoi?


S188 stop écouter
- Co khuxi caa-m shuma koobwan dua na oda-me xe kia caaxi caa-ny. Na na khuxi caa-ny mido xa na khuxi caa-ny kuvic. Na êna xe yo fhe-a caa-m mido xa fhe-a caa-m kuvic, bu kia, kia shâlaga.

co
2SG
khuxi
manger.TR
caa-m
féculents-POSS.2SG
shuma
être comme
koobwan
hier
dua
quand
na
1SG
oda-me
monter-ici
xe
THEM
kia
il n'y a pas
caaxi
condiment
caa-ny
féculents-POSS.1SG
na
CONTR
na
1SG
khuxi
manger.TR
caa-ny
féculents-POSS.1SG
mido
taro
xa
aussi
na
1SG
khuxi
manger.TR
caa-ny
féculents-POSS.1SG
kuvic
igname
na
CONTR
êna
maintenant
xe
THEM
yo
2SG
fhe-a
apporter-POTENT
caa-m
féculents-POSS.2SG
mido
taro
xa
aussi
fhe-a
apporter-POTENT
caa-m
féculents-POSS.2SG
kuvic
igname
bu
car
kia
il n'y a pas
kia
il n'y a pas
shâlaga
crabe


S189 stop écouter
- Kia mwa fo hî khuxi me caaxii-t, iva hleeli shâ-kee-m ? Puxet da me kia fha-m ?

kia
il n'y a pas
mwa
ACT
fo
chose
1DU.INCL
khuxi
manger.TR
me
DEPEND
caaxii-t
condiment
iva
être où ?
hleeli
ces.ANAPH
shâ-kee-m
contenu-panier-POSS.2SG
puxet
raison
da
quelle ?
me
DEPEND
kia
il n'y a pas
fha-m
charge-POSS.2SG


S190 stop écouter
- Bu kia fo na tuuli. Na kaa, co khuxi caa-m ! Khuxi hleena me shuma na koobwan !

bu
car
kia
il n'y a pas
fo
chose
na
1SG
tuuli
trouver
na
CONTR
kaa
être ainsi
co
2SG
khuxi
manger.TR
caa-m
féculents-POSS.2SG
khuxi
manger.TR
hleena
ces.DEICT
me
DEPEND
shuma
être comme
na
1SG
koobwan
hier


S191 stop écouter
- Co na-me ! "

co
2SG
na-me
donner-ici


S192 stop écouter
Ôôxi Pwâ-Kebö, yaale caa-n xa na shi-n me i khuwo, khuwo, khuwo.

ôôxi
aller vers ext.
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
yaale
vider
caa-n
féculents-POSS.3SG
xa
aussi
na
donner
shi-n
côté-POSS.3SG
me
DEPEND
i
3SG
khuwo
manger
khuwo
manger
khuwo
manger


S193 stop écouter
Na i shumwiny Pwâ-Kebö : " Mee-m ! Pwâ-Hivic ! Na hleena foliik mahleena kâlap bwa ja na mwena xe cîî khoo-m da ? "

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
mee-m
INTERJ-POSS.2SG
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
CONTR
hleena
ces.DEICT
foliik
chose
mahleena
ces.DEICT
kâlap
être couché
bwa
dessus
ja
tas de détritus
na
LOC
mwena
là.DEICT
xe
THEM
cîî
peau
khoo-m
nourriture-POSS.2SG
da
quoi?


S194 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Hivic khabwe : " Hla iva ?

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
khabwe
dire
hla
3PL
iva
être où ?


S195 stop écouter
- Hleena ulo mahleena ! Hleena pôlôk bwa ja na mwena, cîî khoo-m da hleena shumwelâ bu ke(=kio) xam shumwelâ maa ara-shâlaga. Na cîî khoo-m da hoona foliix-ena co tuuli na bwa mat koobwan me yo faxi me yo khuxi ? "

hleena
ces.DEICT
ulo
être rouge
mahleena
ces.DEICT
hleena
ces.DEICT
pôlôk
être plein
bwa
dessus
ja
tas de détritus
na mwena
LOC là.DEICT
cîî
peau
khoo-m
nourriture-POSS.2SG
da
quoi?
hleena
ces.DEICT
shumwelâ
être ainsi.DEICT
bu
car
ke(=kio)
NEG
xam
ASS
shumwelâ
être ainsi.DEICT
maa
apparence
ara-shâlaga
carapace-crabe
na
CONTR
cîî
peau
khoo-m
nourriture-POSS.2SG
da
quoi?
hoona
ce.DEICT
foliix-ena
chose-DEICT
co
2SG
tuuli
trouver
na
LOC
bwa
dessus
mat
platier
koobwan
hier
me
DEPEND
yo
2SG
faxi
cuire
me
DEPEND
yo
2SG
khuxi
manger.TR


S196 stop écouter
I u taabwa Pwâ-Hivic xe kia fo i khabwe, me i shumwiny :

i
3SG
u
ACC
taabwa
s'asseoir
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
xe
THEM
kia
il n'y a pas
fo
chose
i
3SG
khabwe
dire
me
DEPEND
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT


S197 stop écouter
" Bu kia fo na khuxi o khare bu na xam khu shâlaga !

bu
car
kia
il n'y a pas
fo
chose
na
1SG
khuxi
manger.TR
o
VIRT
khare
être différent
bu
car
na
1SG
xam
ASS
khu
manger
shâlaga
crabe


S198 stop écouter
- Ke(=kio) ara-shâlaga hleena mwa ! Bu xam khare mwa hleena na axe-ve na mwena. "

ke(=kio)
NEG
ara-shâlaga
carapace-crabe
hleena
ces.DEICT
mwa
ACT
bu
car
xam
ASS
khare
être différent
mwa
ACT
hleena
ces.DEICT
na
1SG
axe-ve
voir-TRANSV
na
LOC
mwena
là.DEICT


S199 stop écouter
Na i shumwiny mwa Pwâ-Hivic :

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S200 stop écouter
" Xe yo axe-ve xe yo axe o da ? fo idaama-m ? "

xe
THEM
yo
2SG
axe-ve
voir-TRANSV
xe
THEM
yo
2SG
axe
voir
o
REL
da
quoi?
fo
il y a
idaama-m
yeux-POSS.2SG


S201 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö khabwe :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
khabwe
dire


S202 stop écouter
" Ee ! na ke(=xe) o xam idaama-m ! idaama-m bai co udi ebai na mwamaidu. Me na mwa fhe, me na mwa na-da me mwa idaama-ny. Me na u axe êna hlaabai co faxi koobwan ! Na êna xe pwâ uta-m ! Bu koobwan xe yo kaage idaama-ny, me yo oda-me faxi bu kia shâ-kee-m. Na êna xe na mwa fhe idaama-m, me na na-da me idaama-ny me na mwa axe hleena co faxi koobwan, co faxi idaama-ny. Co diya me yo shaya mwang ushi-ny. Co khuxi caa-m! Co khuxi caa-m bu pwaxat me na taa na-da cet, me hî faxi hlaaleny shâ-kee-ny, bu je mwada ni mwa, na oga hleena shâ-yhalaw-i na bu je mwada ni mwa. Na io na faxi êna me mwa khoo-m. "

ee
eh
na
CONTR
ke(=xe)
THEM
o
REL
xam
ASS
idaama-m
yeux-POSS.2SG
idaama-m
yeux-POSS.2SG
bai
ce.ANAPH
co
2SG
udi
enlever
ebai
auparavant
na
LOC
mwamaidu
là-bas en bas
me
DEPEND
na
1SG
mwa
ACT
fhe
prendre
me
DEPEND
na
1SG
mwa
ACT
na-da
poser-en haut
me
DEPEND
mwa
ACT
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
me
DEPEND
na
1SG
u
ACC
axe
voir
êna
maintenant
hlaabai
ces.ANAPH
co
2SG
faxi
cuire
koobwan
hier
na
CONTR
êna
maintenant
xe
THEM
pwâ
un peu
uta-m
bien fait-POSS.2SG
bu
car
koobwan
hier
xe
THEM
yo
2SG
kaage
voler
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
me
DEPEND
yo
2SG
oda-me
monter-ici
faxi
cuire
bu
car
kia
il n'y a pas
shâ-kee-m
contenu-panier-POSS.2SG
na
CONTR
êna
maintenant
xe
THEM
na
1SG
mwa
ACT
fhe
prendre
idaama-m
yeux-POSS.2SG
me
DEPEND
na
1SG
na-da
poser-en haut
me
DEPEND
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
me
DEPEND
na
1SG
mwa
ACT
axe
voir
hleena
ces.DEICT
co
2SG
faxi
cuire
koobwan
hier
co
2SG
faxi
cuire
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
co
2SG
diya
faire
me
DEPEND
yo
2SG
shaya
travailler
mwang
être mal
ushi-ny
destination-POSS.1SG
co
2SG
khuxi
manger.TR
caa-m
féculents-POSS.2SG
co
2SG
khuxi
manger.TR
caa-m
féculents-POSS.2SG
bu
car
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
na
1SG
taa
STAT
na-da
poser-en haut
cet
marmite
me
DEPEND
1DU.INCL
faxi
cuire
hlaaleny
ces.DEICT
shâ-kee-ny
contenu-panier-POSS.1SG
bu
car
je
se trouver
mwada
en haut
ni
dans
mwa
maison
na
1SG
oga
laisser
hleena
ces.DEICT
shâ-yhalaw-i
contenu-pêche-REL
na
1SG
bu
car
je
se trouver
mwada
en haut
ni
dans
mwa
maison
na
CONTR
io
FUT
na
1SG
faxi
cuire
êna
maintenant
me
DEPEND
mwa
SEQ
khoo-m
nourriture-POSS.2SG


S203 stop écouter
Ôôxi, co ! mwena, Pwâ-Kebö xa fhe cet na-daxi bwa to, kole-duxi wi na-t, piige hoodu yaavic, khîlî ; ulo me xu thak.

ôôxi
aller vers ext.
co
bon!
mwena
là.DEICT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
xa
aussi
fhe
prendre
cet
marmite
na-daxi
poser-en haut en face
bwa
dessus
to
chenêts
kole-duxi
verser-en bas en face
wi
eau
na-t
intérieur
piige
attiser
hoodu
ce.en bas
yaavic
feu
khîlî
brûler
ulo
être rouge
me
DEPEND
xu
ACC
thak
bouillir


S204 stop écouter
" Na faxi hî cet me thak. "

na
1SG
faxi
cuire
ce
cet
marmite
me
DEPEND
thak
bouillir


S205 stop écouter
Na i shumwiny Pwâ-Hivic : " Me pwaxat me yo faxi da ? "

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
me
DEPEND
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
yo
2SG
faxi
cuire
da
quoi?


S206 stop écouter
Na i khabwe mwa a Pwâ-Kebö :

na
CONTR
i
3SG
khabwe
dire
mwa
ACT
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö


S207 stop écouter
" Je le hlaabai shâ-yhalaw-i na je mwada shâ-kee-ny je ni mwa. Na xam taauri me thak me na na-du êna o thak.

je
se trouver
le
PR.ANAPH
hlaabai
ces.ANAPH
shâ-yhalaw-i
contenu-pêche-REL
na
1SG
je
se trouver
mwada
là-haut
shâ-kee-ny
contenu-panier-POSS.1SG
je
se trouver
ni
dans
mwa
maison
na
1SG
xam
ASS
taauri
attendre
me
DEPEND
thak
bouillir
me
DEPEND
na
1SG
na-du
poser-en bas
êna
maintenant
o
VIRT
thak
bouillir


S208 stop écouter
- Elo, xa(m) co ! "

elo
oui
xa(m)
ASS
co
ça va!


S209 stop écouter
Xau thak wi hnu me i u oome.

xau
ASS.PONCT
thak
bouillir
wi
eau
hnu
chaude
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
oome
venir ici


S210 stop écouter
I u oome Pwâ-Kebö me i u shumwiny :

i
3SG
u
ACC
oome
venir ici
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
shumwiny
faire ainsi.DEICT


S211 stop écouter
" Co kuut ! " Khure shi-n na mwadu xa yaga-e-dame.

co
2SG
kuut
se mettre debout
khure
toucher
shi-n
main-POSS.3SG
na
LOC
mwadu
en bas
xa
aussi
yaga-e-dame
soulever-3SG-en haut ici


S212 stop écouter
" Co kuut ! ". Yaga-e-dame.

co
2SG
kuut
se mettre debout
yaga-e-dame
soulever-3SG-en haut ici


S213 stop écouter
" Hî â pa ?

1DU.INCL
â
aller
pa
où ?


S214 stop écouter
- Pwâ ôôxi, pwâ ôôxi mwaalî, pwâ ôôxi, pwâ ôôxi mwaalî jeux-o cet. "

pwâ
un peu
ôôxi
aller vers ext.
pwâ
un peu
ôôxi
aller vers ext.
mwaalî
là-bas.DEICT
pwâ
un peu
ôôxi
aller vers ext.
pwâ
un peu
ôôxi
aller vers ext.
mwaalî
là-bas.DEICT
jeux-o
près-REL
cet
marmite


S215 stop écouter
Na i shumwiny Pwâ-Hivic : " Na pwaxat me hî thu da ?

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
CONTR
pwaxat
nécessité
me
DEPEND
1DU.INCL
thu
faire
da
quoi?


S216 stop écouter
- Co pwâ ôôxi me yo pwâ shaavic bu hoona co khaabuk, bu hoona xu thabwan mwa, hoona xu aa thabwan mwa. Pwâ ôôxi me yo shaavic mwa khara hoona yââ-cet me hî faxi hoona khoo-hî-wo, hleena caaxii-t me caaxi caa-hî me hî o shaavic. "

co
2SG
pwâ
un peu
ôôxi
aller vers ext.
me
DEPEND
yo
2SG
pwâ
un peu
shaavic
se chauffer
bu
car
hoona
cela.DEICT
co
2SG
khaabuk
avoir froid
bu
car
hoona
cela.DEICT
xu
ACC
thabwan
soir
mwa
ACT
hoona
cela.DEICT
xu
ACC
aa
ITER
thabwan
soir
mwa
ACT
Pwâ
un peu
ôôxi
aller vers ext.
me
DEPEND
yo
2SG
shaavic
se chauffer
mwa
ACT
khara
près
hoona
ce.DEICT
yââ-cet
feu-marmite
me
DEPEND
1DU.INCL
faxi
cuire
hoona
ce.DEICT
khoo-hî-wo
nourriture-POSS.1DU.INCL-OBJ.COLL
hleena
ces.DEICT
caaxii-t
condiment
me
DEPEND
caaxi
condiment
caa-hî
féculents-POSS.1DU.INCL
me
DEPEND
1DU.INCL
o
aller
shaavic
se réchauffer


S217 stop écouter
Xau ôôxi, ôôxi, ôôxi, gi-hli mwadu xau jeuk.

xau
ASS.PONCT
ôôxi
aller vers ext.
ôôxi
aller vers ext.
ôôxi
aller vers ext.
gi-hli
se trouver-3DU
mwadu
en bas
xau
ASS.PONCT
jeuk
près


S218 stop écouter
I xau oome na mwadu Pwâ-Kebö, i xau tâimi Pwâ-Hivic, yaga-e-da ni dan, taaba-e, hnawi-e-du ni cet, khaaxa-e-du.

i
3SG
xau
ASS.PONCT
oome
venir ici
na
LOC
mwadu
en bas
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
i
3SG
xau
ASS.PONCT
tâimi
saisir
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
yaga-e-da
soulever-3SG-en haut
ni
dans
dan
ciel
taaba-e
soulever-3SG
hnawi-e-du
lâcher-3SG-en bas
ni
dans
cet
marmite
khaaxa-e-du
enfoncer-3SG-en bas


S219 stop écouter
I khaaxa-e-du, ke(=kio), khabwe, i pa-naba roven fagau-n.

i
3SG
khaaxa-e-du
enfoncer-3SG-en bas
ke(=kio)
NEG
khabwe
dire
i
3SG
pa-naba
FACT-plonger
roven
tout
fagau-n
corps-POSS.3SG


S220 stop écouter
Bu i khaaxa-e me hli ku tu hlileny kua-n, me nabak hlaaleny oda-xua-n.

bu
car
i
3SG
khaaxa-e
enfoncer-3SG
me
DEPEND
hli
3DU
ku
ACC
tu
descendre
hlileny
ces2.DEICT
kua-n
pied-POSS.3SG
me
DEPEND
nabak
plonger
hlaaleny
ces.DEICT
oda-xua-n
doigt-pied-POSS.3SG


S221 stop écouter
" Ee ! bwaa-ny-mwa ! co u kaamwi-na ? "

ee
eh !
bwaa-ny-mwa
tête-POSS.1SG-ACT
pauvre de moi!
co
2SG
u
ACC
kaamwi-na
faire comment?-1SG


S222 stop écouter
I khabwe : " Bwaara mwa ! Pwâ-Kebö co yhaali-na, bu na u ulo ! "

i
3SG
khabwe
dire
bwaara
hélas
mwa
ACT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
co
2SG
yhaali-na
retirer-1SG
bu
car
na
1SG
u
ACC
ulo
brûler


S223 stop écouter
Na i u gi, i u gi. " Co yhaali-na, bu na u ulo ! "

na
CONTR
i
3SG
u
ACC
gi
pleurer
i
3SG
u
ACC
gi
pleurer
co
2SG
yhaali-na
retirer-1SG
bu
car
na
1SG
u
ACC
ulo
brûler


S224 stop écouter
Na mwadu dua u thak hî wi hnu, xe i u gaa tabö oda-xua-n wa-giik mwadu khara yaavic.

na
LOC
mwadu
en bas
dua
quand
u
ACC
thak
bouillir
ce
wi
eau
hnu
chaude
xe
THEM
i
3SG
u
ACC
gaa
PERS
tabö
tomber
oda-xua-n
doigt-pied-POSS.3SG
wa-giik
CLASS-un
mwadu
en bas
khara
près
yaavic
feu


S225 stop écouter
Toven xe mwa aa tabö hî, mwa tabö hî, hî, aa tabö hî.

toven
finir
xe
THEM
mwa
SEQ
aa
ITER
tabö
tomber
ceci
mwa
SEQ
tabö
tomber
ceci
ceci
aa
ITER
tabö
tomber
ceci


S226 stop écouter
Kia mwa oda-xua-n wa-giik.

kia
il n'y a pas
mwa
ACT
oda-xua-n
doigt-pied-POSS.3SG
wa-giik
CLASS-un


S227 stop écouter
Me mwa oome xe tabö hî, kia-wo roven hî.

me
DEPEND
mwa
SEQ
oome
venir ici
xe
THEM
tabö
tomber
ceci
kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL
roven
tous
ceci


S228 stop écouter
I shumwiny : " Co yhaali-na, bu xu kia mwa oda-xua-ny.

i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
co
2SG
yhaali-na
enlever-1SG
bu
car
xu
ACC
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
oda-xua-ny
doigt-pied-POSS.1SG


S229 stop écouter
- Co xam nanami koobwan dua hobai yo tuâi-na na mwamaidu, me yo oda-me faxi idaama-ny, pwaxat ma(=me) êna xe na not o idaama ri ? "

co
2SG
xam
ASS
nanami
penser
koobwan
hier
dua
quand
hobai
cela.ANAPH
yo
2SG
tuâi-na
mentir-1SG
na
LOC
mwamaidu
là-bas en bas
me
DEPEND
yo
2SG
oda-me
monter-ici
faxi
cuire
idaama-ny
yeux-POSS.1SG
pwaxat
nécessité
ma(=me)
DEPEND
êna
maintenant
xe
THEM
na
1SG
not
voir
o
REL
idaama
yeux
ri
de qui ?


S230 stop écouter
Aa hma khaaxa-du, hma khaaxa-e-du, hma khaaxa-e-du, ma u gaa ulo-dame me i u gaa nabak-du mwa pwâ oda-me, mwa pwâ oda-me, gi-ye mwada.

aa
ITER
hma
plus
khaaxa-du
enfoncer-en bas
hma
plus
khaaxa-e-du
enfoncer-3SG-en bas
hma
plus
khaaxa-e-du
enfoncer-3SG-en bas
ma
DEPEND
u
ACC
gaa
PERS
ulo-dame
brûler-en haut ici
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
gaa
PERS
nabak-du
plonger-en bas
mwa
SEQ
pwâ
un peu
oda-me
monter-ici
mwa
SEQ
pwâ
un peu
oda-me
monter-ici
gi-ye
se trouver-3SG
mwada
en haut


S231 stop écouter
Tâimi hlileny shi-n mahlileny, tibi-du ni wi hnu, aa tabö oda-yi-n, tabö hî, tabö hî, kia-wo, tabö hî.

tâimi
saisir
hlileny
ces2.DEICT
shi-n
bras-POSS.3SG
mahlileny
ces2.DEICT
tibi-du
enfoncer-en bas
ni
dans
wi
eau
hnu
chaude
aa
ITER
tabö
tomber
oda-yi-n
doigt-main-POSS.3SG
tabö
tomber
ceci
tabö
tomber
ceci
kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL
tabö
tomber
ceci


S232 stop écouter
" Bwaara mwa ! co khalayai-na bu xu pwâ kâlap… me xu pwâ kâlap mwa hî, oda-yi-ny pwa-giik. Khalayai-na Pwâ-Kebö bu kia mwa oda-yi-ny bu xu tabö roven, bu xu pwâ pwa-giik oda-yi-ny pwaxat ma(=me) na kaamwa-le hî pwa-giik hada me na shaya kaamwa-le me na khuwo ? "

bwaara
hélas
mwa
ACT
co
2SG
khalayai-na
prendre pitié-1SG
bu
car
xu
ACC
pwâ
un peu
kâlap
rester
me
DEPEND
xu
ACC
pwâ
un peu
kâlap
rester
mwa
ACT
ceci
oda-yi-ny
doigt-main-POSS.1SG
pwa-giik
CLASS-un
khalayai-na
prendre pitié-1SG
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
bu
car
kia
il n'y a pas
mwa
ACT
oda-yi-ny
doigt-main-POSS.1SG
bu
car
xu
ACC
tabö
tomber
roven
tous
bu
car
xu
ACC
pwâ
un peu
pwa-giik
CLASS-un
oda-yi-ny
doigt-main-POSS.1SG
pwaxat
nécessité
ma(=me)
DEPEND
na
1SG
kaamwa-le
faire comment?-TR
ceci
pwa-giik
CLASS-un
hada
seul
me
DEPEND
na
1SG
shaya
travailler
kaamwa-le
faire comment?-TR
me
DEPEND
na
1SG
khuwo
manger


S233 stop écouter
Me i shumwiny : " Na oga hoona oda-yi-m ena pwa-giik, na oda-yi-m mahleena avat xe pwaxat ma(=me) kia-wo roven, xa kia-wo roven na mwadu bwa kua-m, pwaxat ma(=me) kia-wo.

me
DEPEND
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
na
1SG
oga
laisser
hoona
cela.DEICT
oda-yi-m
doigt-main-POSS.2SG
ena
ce.DEICT
pwa-giik
CLASS-un
na
CONTR
oda-yi-m
doigt-main-POSS.2SG
mahleena
ces.DEICT
avat
quelques
xe
THEM
pwaxat
nécessité
ma(=me)
DEPEND
kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL
roven
tous
xa
aussi
kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL
roven
tous
na
LOC
mwadu
en bas
bwa
dessus
kua-m
pied-POSS.2SG
pwaxat
nécessité
ma(=me)
DEPEND
kia-wo
il n'y a pas-OBJ.COLL


S234 stop écouter
- Na co oga hoona pwa-giik me na thu da nao hooli oda-yi-ny pwa-giik ?

na
CONTR
co
2SG
oga
laisser
hoona
cela.DEICT
pwa-giik
CLASS-un
me
DEPEND
na
1SG
thu
faire
da
quoi?
nao
REL
hooli
ce.ANAPH
oda-yi-ny
doigt-main-POSS.1SG
pwa-giik
CLASS-un


S235 stop écouter
- Co xam shêlâ. O hâ shaya, mwang, hâ xam pe-thuuvat nai hâ. Awa-m me yo malep ai awa-m me yo maak ? "

co
2SG
xam
ASS
shêlâ
savoir
o
VIRT
1PL.INCL
shaya
travailler
mwang
être mal
1PL.INCL
xam
ASS
pe-thuuvat
RECIP-payer prix
nai
REL
1PL.INCL
awa-m
volonté-POSS.2SG
me
DEPEND
yo
2SG
malep
vivre
ai
ou
awa-m
volonté-POSS.2SG
me
DEPEND
yo
2SG
maak
mourir


S236 stop écouter
I khabwe-du shi Pwâ-Hivic na mwadu, na i khabwe-dame ea Pwâ-Hivic :

i
3SG
khabwe-du
dire-en bas
shi
côté
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
na
LOC
mwadu
en bas
na
CONTR
i
3SG
khabwe-dame
dire-en haut ici
ea
AGT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S237 stop écouter
" Kia puxet me na malep. O khabwe pwa-giik hada oda-yi-ny hleny me na thu da o kia oda-xua-ny me oda-yi-ny ? "

kia
il n'y a pas
puxet
raison
me
DEPEND
na
1SG
malep
vivre
o
VIRT
khabwe
dire
pwa-giik
CLASS-un
hada
seul
oda-yi-ny
doigt-main-POSS.1SG
hleny
ce.DEICT
me
DEPEND
na
1SG
thu
faire
da
quoi?
o
VIRT
kia
il n'y a pas
oda-xua-ny
doigt-pied-POSS.1SG
me
DEPEND
oda-yi-ny
doigt-main-POSS.1SG


S238 stop écouter
Na i shumwiny : " Awa-m me yo maak ?

na
CONTR
i
3SG
shumwiny
faire ainsi.DEICT
awa-m
volonté-POSS.2SG
me
DEPEND
yo
2SG
maak
mourir


S239 stop écouter
- Maariik o na u maak. "

maariik
être pareil
o
VIRT
na
1SG
u
ACC
maak
être mort


S240 stop écouter
Xau oome na mwadu Pwâ-Kebö, xau tâimi-e na mwadu, xau hma khaaxa-du shu(=shumwiny) mwadu.

xau
ASS.PONCT
oome
venir ici
na
LOC
mwadu
en bas
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
xau
ASS.PONCT
tâimi-e
saisir-3SG
na
LOC
mwadu
en bas
xau
ASS.PONCT
hma
plus
khaaxa-du
appuyer-en bas
shu(=shumwiny)
être ainsi
mwadu
en bas


S241 stop écouter
Pa-naba-du, du ni hî wi hnu.

pa-naba-du
FACT-enfoncer-en bas
du
en bas
ni
dans
ceci
wi
eau
hnu
chaude


S242 stop écouter
Maak mwa Pwâ-Hivic.

maak
mourir
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic


S243 stop écouter
Taabwa mwa ye, piige yaavic me i u gaa axi-e dua i gaa thak, thak, thak, thak mwa hî cet, na xam je na-t mwa.

taabwa
s'asseoir
mwa
ACT
ye
3SG.INDEP
piige
attiser
yaavic
feu
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
gaa
PERS
axi-e
voir-3SG
dua
quand
i
3SG
gaa
PERS
thak
bouillir
thak
bouillir
thak
bouillir
thak
bouillir
mwa
ACT
ce
cet
marmite
na
CONTR
xam
ASS
je
se trouver
na-t
intérieur
mwa
ACT


S244 stop écouter
Oda-me mwa hmwihmwiin mwa mwada bu hoona i u hmeede mwa.

oda-me
monter-ici
mwa
ACT
hmwihmwiin
flotter
mwa
ACT
mwada
en haut
bu
car
hoona
cela.DEICT
i
3SG
u
ACC
hmeede
être cuit
mwa
ACT


S245 stop écouter
Hmwihmwiin mwa Pwâ-Hivic, mwada, mwada.

hmwihmwiin
flotter
mwa
ACT
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
mwada
en haut
mwada
en haut


S246 stop écouter
Toven, yhaale mwa hoona cet, taagole mwa wii-t, fhe-e hî Pwâ-Hivic a Pwâ-Kebö na mwena.

toven
finir
yhaale
soulever
mwa
ACT
hoona
cela.DEICT
cet
marmite
taagole
verser
mwa
ACT
wii-t
eau-de ça
fhe-e
porter-3SG
ce
Pwâ-Hivic
Pwâ-Hivic
a
AGT
Pwâ-Kebö
Pwâ-Kebö
na
LOC
mwena
endroit.DEICT


S247 stop écouter
Co ! Pae-xi mwelî.

co
bon!
pae-xi
jeter-vers ext.
mwelî
endroit.ANAPH


S248 stop écouter
" Co ôôxi kâlap khara cîî-idaama-ny mahlaali bwa ja na mwaalî ; co faxi koobwan me yo khuxi, êna xe yo â kâlap le. "

co
2SG
ôôxi
aller vers ext.
kâlap
se coucher
khara
près
cîî-idaama-ny
peau-yeux-POSS.1SG
mahlaali
ces.DEICT
bwa
dessus
ja
tas de détritus
na
LOC
mwaalî
endroit.DEICT
co
2SG
faxi
cuire
koobwan
hier
me
DEPEND
yo
2SG
khuxi
manger.TR
êna
maintenant
xe
THEM
yo
2SG
â
partir
kâlap
se coucher
le
PR.ANAPH


S249 stop écouter
Toven mwa. Maak mwa na mwaalî, bo na le.

toven
finir
mwa
ACT
maak
être mort
mwa
ACT
na
LOC
mwaalî
endroit.DEICT
bo
pourrir
na
LOC
le
PR.ANAPH


S250 stop écouter
I u muuvi mwa ye me i u maak mwa.

i
3SG
u
ACC
muuvi
rester
mwa
ACT
ye
3SG
me
DEPEND
i
3SG
u
ACC
maak
être mort
mwa
ACT


S251 stop écouter
Toven mwa.

toven
finir
mwa
ACT


Imprimer Contacter le webmestre Plan du site Crédits Accueil